پــایــگــــــاه اطــــلاع رســـــانـــی هــــلال مـــــاه

www.Helalemah.ir

امروز : دوشنبه مورخ 3 آبان 1400 هجری شمسی ، مطابق با 18 ربیع الاول 1443 هجری قمری ، مطابق با 25 اکتبر 2021 میلادی

مقاله " بررسی رويت پذيری هلال در بيست و نهمين روز ماههای قمری سالهای 1400 لغايت 1423 هجری قمری ايران " ارائه شده در گردهمائی تخصصی رويت هلال ماه

منبع سایت کمان آسمانی

قابل توجه دوستان گرامی

هنگامی که من اين مقاله را در گردهمائی تخصصی رويت هلال ارائه نمودم ، پروفسور محمد الياس که در جلسه حضور داشتند ابتداء من را مورد لطف قرار داده و اظهار داشتند که بسيار خوب بود اما دقايقی بعد ، با گرفتن وقت از رئيس جلسه ، ضمن اينکه گفتند فکر نميکردند در اين گردهمائی مطالب تخصصی مطرح شود ، توضيح دادند که معيارهای مورد استفاده در مقاله من ، از نظر علمی چندان معتبر نيست و توصيه کردند که در مواجه با مقالات علمی ، دقت بيشتری را بعمل آوريم. شايد پروفسور الياس تصور نموده باشند که من اين معيارها را بر معيار ايشان ترجيح داده ام که اين بيانات را فرمودند. جهت اطلاع شما بايد عرض کنم که انتخاب اين معيارها بدليل دقت علمی آنها نبوده است و اينجانب تصميم دارم وضعيت تقويم قمری ايران را با تمام معيارهای معتبر رويت پذيری هلال ، مورد بررسی قرار دهم. انتخاب معيار رصدخانه آفريقای جنوبی و معيار دکتر يالوپ در اين مرحله ، صرفا" به اين دليل بود که جزئيات اين معيارها را بطور کامل در اختيار داشتم ، همين و بس.

به هر حال از اين بابت که ارائه اين مقاله باعث شد که ايشان گردهمائی ما را جدی بگيرند خوشحالم و قطعا" اندرزهای ايشان که يکی دانشمندان بزرگ در زمينه رويت هلال هستند را آويزه گوش قرار خواهم داد.

 

با احترام

عليرضا بوژمهرانی

 

 

بررسی رويت پذيری هلال ماه در بيست و نهمين روز ماههای قمری سالهای
1423 - 1400

 

عليرضا بوژمهرانی

مرکز آموزش نجوم اديب

شهرداری اصفهان

 

مقدمه

 

در چند ساله گذشته ، تغيير زمان عيد فطر نسبت به پيش بينی تقويم رسمی کشور ، توجه همگان را به شيوه تدوين تقويم قمری و نيز معيارهای علمی و مذهبی رويت هلال ماه نو معطوف نموده است. از قرنها قبل بدست آوردن مبنايی علمی برای اعلام نظر در خصوص رويت پذيری و يا رويت ناپذيری هلال ماه نو ذهن دانشمندان متخصص در زمينه هيئت و نجوم را بخود مشغول ساخته است. در قرن بيستم ، چندين دانشمند از کشورهای اسلامی و مسيحی نظريات علمی گوناگونی در اين خصوص ارائه کرده اند که ميتوان مطالعات دانشمند فرانسوی آندره دانژان ، برای بدست آوردن حد نظری شکل گيری هلال را جزو مهمترين اين نظريات برشمرد. همچنين در قرن ياد شده ، معيارهايی برای رويت پذيری هلال ماه نو توسط دانشمندانی نظير فادرينگهم ، ماوندر ، الياس و يالوپ ومراکزی نظير رصدخانه سلطنتی گرينويج و رصدخانه اخترشناسی آفريقای جنوبی مطرح شده است.

در اين مقاله تقويم هجری قمری ايران در سالهای 1400 – 1423 مورد بررسی قرار گرفته و رويت پذيری هلال ماه نو در بيست و نهمين روز ماههای سالهای مذکور با استفاده از دو معيار معتبر در عرصه جهانی شامل معيار رصدخانه اخترشناسی آفريقای جنوبی و معيار دکتر يالوپ بازنگری شده است. اين بازنگری نشان دهنده وجود مغايرتهايی بين نظريه متصديان تقويم رسمی کشور با معيارهای اشاره شده است. از سوی ديگر در فاصله سالهای 1412 – 1422 هجری قمری ، هشت ماه رمضان 30 روزه ، با وصول گزارشاتی دال بر رويت هلال ماه شوال در بيست و نهمين روز ماه رمضان ، به ماههای 29 روزه تبديل شده اند. همچنين با تبديل ماه شعبان 1419 از 30 روزه به 29 روزه و متعاقب آن ، 29 روزه اعلام شدن ماه رمضان ، تغييراتی در وضعيت ماههای شوال و ذيقعده 1419 بوجود آمد که در مقاله حاضر اين موضوع نيز با استفاده از معيارهای علمی ياد شده ، مورد بررسی قرار گرفته است.

 

معيارهای علمی رويت پذيری هلال ماه

 

اولين معيار رويت پذيری هلال را به بابلی ها نسبت ميدهند. پس از آن با جمع آوری اطلاعات مستند در خصوص رويت و يا عدم رويت هلالهای مختلف ،  دانشمندان اسلامی ، ستاره شناسان هندی و دانشمندان اروپائی معيارهای مختلف ديگری را در اين زمينه ارائه کردند که فصل مشترک همه اين نظريه ها را ميتوان در دو چيز يافت:

1) تمام اين معيارها برای رويت پذيری هلال با چشم غير مسلح کاربرد دارند.

2) گردآوری اطلاعات مستند رصد هلال باعث شده است که در هر يک از اين معيارها نسبت به معيارهای قبلی ، حداقل ارتفاع لازم برای رويت پذيری هلال با چشم غير مسلح در زمانی که اختلاف سمت هلال با خورشيد صفر باشد ، کاهش يابد.

در ميان نظريه های ارائه شده برای رويت پذيری هلال ، نظريه دکتر برنارد يالوپ و نظريه رصدخانه اخترشناسی آفريقای جنوبی تفاوت مهمی با ساير نظريه های موجود دارد زيرا در اين دو نظريه و در مبحث رويت پذيری هلال ، رويت با چشم مسلح در کنار رويت با چشم غير مسلح مورد توجه قرار گرفته است.

 

در نظريه رصد خانه آفريقای جنوبی ، ارتفاع هلال و اختلاف سمت آن با خورشيد در زمان غروب خورشيد و در دستگاه مختصات مکان مرکزی مورد بررسی قرار گرفته و با تعيين حداقل ارتفاع لازم برای رويت هلال با چشم غير مسلح و  رويت هلال با چشم مسلح در اختلاف سمتهای گوناگون ، دو خط  بر روی نموداری که محور عمودی آن ارتفاع هلال از افق و محور افقی آن اختلاف سمت هلال با خورشيد است ، رسم ميشود ( نمودار شماره 1 ). جدول زير ميزان حداقل ارتفاع لازم برای رويت هلال با چشم مسلح و غير مسلح را نشان ميدهد.

 

-------------------------------
   x = daz      y = dalt       
or daz4(deg)     (deg)         
-------------------------------
    0.00      8.19   6.29      
    0.50      8.18   6.28      
    1.00      8.16   6.26      
    1.50      8.14   6.24      
    2.00      8.10   6.20      
    2.50      8.06   6.16      
    3.00      8.02   6.12      
    3.50      7.96   6.06      
    4.00      7.91   6.01      
    4.50      7.84   5.94      
    5.00      7.77   5.87      
    5.50      7.70   5.80      
    6.00      7.62   5.72      
    6.50      7.53   5.63      
    7.00      7.44   5.54      
    7.50      7.35   5.45      
    8.00      7.26   5.36      
    8.50      7.16   5.26      
    9.00      7.05   5.15      
    9.50      6.95   5.05      
   10.00      6.84   4.94      
   10.50      6.73   4.83      
   11.00      6.61   4.71      
   11.50      6.50   4.60      
   12.00      6.38   4.48      
   12.50      6.26   4.36      
   13.00      6.15   4.25      
   13.50      6.03   4.13      
   14.00      5.91   4.01      
   14.50      5.79   3.89      
   15.00      5.67   3.77      
   15.50      5.55   3.65      
   16.00      5.43   3.53      
   16.50      5.31   3.41      
   17.00      5.19   3.29      
   17.50      5.08   3.18      
   18.00      4.96   3.06      
   18.50      4.85   2.95      
   19.00      4.74   2.84      
   19.50      4.64   2.74      
   20.00      4.53   2.63      
   20.50      4.43   2.53      
   21.00      4.33   2.43      

-----------------------------------------

 در اين معيار:

- چنانچه موقعيت هلال در بالای خط حداقل ارتفاع برای رويت با چشم غير مسلح قرار گرفت ، هلال با چشم غير مسلح قابل رويت است.

- چنانچه موقيعيت هلال در پائين خط حداقل ارتفاع برای رويت با چشم مسلح قرار گرفت ، هلال غير قابل رويت است.

- چنانچه موقعيت هلال بين اين دو خط قرار گيرد ، رويت هلال محتمل خواهد بود.

ارائه دهندگان اين معيار در مورد هلالهايی که رويت آن محتمل است توضيح نميدهند که رويت اين هلالها نياز به چشم مسلح دارد يا خير. البته ميتوان استنباط نمود هر چه موقعيت هلال به خط حداقل ارتفاع برای رويت با چشم مسلح نزديکتر باشد ، استفاده از ابزار اپتيکی برای رويت ، ضروری تر خواهد بود.

 

در نظريه دکتر برنارد يالوپ ، پارامتری که " کيو " ناميده شده است ، محاسبه و مورد بررسی قرار ميگيرد. برای محاسبه " کيو " ، از ارتفاع هلال در دستگاه مختصات زمين مرکزی و ضخامت هلال در دستگاه مختصات مکان مرکزی در زمانی که از زمان غروب خورشيد به ميزان چهار نهم مدت مکث ماه گذشته باشد استفاده ميشود. در اين معيار ، مقدار اين پارامتر تعيين کننده وضعيت رويت پذيری هلال است بگونه ای که اگر:

 

(A)             q > +0·216               Easily visible (ARCL ³ 12°)                                        

(B)      +0·216 ³ q > -0·014      Visible under perfect conditions

(C)      -0·014 ³ q > -0·160      May need optical aid to find crescent                        

(D)      -0·160 ³ q > -0·232 &nbs

;

استفاده از مطالب فقط برای مقاصد غیرتجاری و با ذکر منبع بلامانع است. کلیه حقوق این سایت متعلق به تیم برنامه نویسی آویسا می‌باشد .