پــایــگــــــاه اطــــلاع رســـــانـــی هــــلال مـــــاه

www.Helalemah.ir

امروز : دوشنبه مورخ 3 آبان 1400 هجری شمسی ، مطابق با 18 ربیع الاول 1443 هجری قمری ، مطابق با 25 اکتبر 2021 میلادی

تجربه هاي جديد از رؤيتهاي هلال رمضان و شوال

گاهی اوقات بازبينی پرونده بعضی رصدها منجر به ترغيب محققان به تفکر و محاسبه مجدد برای بررسی دقيق تر پيش بينی های رؤيت هلال می گردد. در رصد هلال رمضان و شوال امسال گروه های زيادی همچون سالهای قبل برنامه ريزی کرده و بعضاً موفق به رؤيت هلال شده اند. مدتی بود که می خواستم اين بازبينی را با فاصله کمی از اين رصدها منتشر کنم که شروع سال تحصيلی جديد و مشغله کاری به من اجازه نداد. اکنون در زير مختصراً در اين مورد نظرات خود را قرار داده و از همکاران می خواهم که برای تکميل بحث، نظرات خود را وارد نمايند:

1- رصد هلال رمضان در رصدخانه نياسر کاشان: گزارش اين رصد را، در اوايل ماه رمضان به قلم جناب آقای سلطان الکتابی در سايت هلال ماه ديده ايم. ظاهراً اين رصد در روز 10 شهريور 1387 برای سه تلسکوپ 8، 12 و 16 اينچ برنامه ريزی شده بوده که رؤيت بوسيله تلسکوپ 16 اينچ و از حدود يک ساعت قبل از غروب خورشيد، توسط 7 نفر تأييد شده است. همانطور که همه می دانيم، بحرانی بودن اين هلال بيشتر به خاطر اختلاف ارتفاع بسيار کم با خورشيد و در نتيجه مکث و ارتفاع کوتاه هلال در هنگاه غروب خورشيد بود. همانطور که در مقاله 96 هلال در سايت گروه غير حرفه ای آمده است، پيش بينی رؤيت پذيری اين هلال در ميان روز، از ساعت 12:25 تا 15:01با تلسکوپ بزرگتر از 250 ميليمتر (10 اينچ) محتمل بوده است. البته ديگر کارشناسان نيز احتمال ضعيف رؤيت اين هلال را قبل از غروب خورشيد داده بودند اما در آخرين جلسه امرداد ماه، تصميم بر اين شد که برنامه ريزی برای رصد اين هلال انجام نشود (زيرا سال گذشته تجربه خوبی نشد. اگر يادتان باشد وضعيت هلال سال قبل بهتر از امسال بود، اما با کلی گزارش مشکوکی روبرو شديم و آخرش هم شروع ماه مبارک رمضان ساعت 11 اعلام شد و خيلی از رصدگران اعتراض داشتند!).

بنده پيش بينی رؤيت هلال در روز را بر اساس يک مدل مثلثی بدست می آورم که حد پارامتر رؤيت برای تلسکوپ 10 اينچ مقدار 10 می باشد. اما آقای عباس احمديان در رصد 26 ارديبهشت سال 1386 خود توانستند مقدار اين پارامتر را به 9.14 کاهش دهند. با توجه به اينکه تا کنون رؤيت هلالی در ميان روز با تلسکوپ 16 اينچ انجام نشده است، بايد مقدار پارمتر رؤيت پذيری را از برون يابی بدست آورد که بنده با مقايسه بين رصدهای با تلسکوپ 8 اينج و 10 اينچ، اين مقدار را برابر با 7 بدست آورده ام. محاسبات نشان می دهد که در ساعت 18:15 در نياسر پارامتر رؤيت پذيری برابر با 7.21 بوده است. لذا به نظر بنده احتمال رؤيت اين هلال با تلسکوپ 16 اينچ وجود داشته است.

هر چند اثبات رؤيت اين گروه در رصدخانه نياسر نياز به بررسی بيشتر دارد اما اين نکته هم وجود دارد که در آنجا رصدگران فرصت خوبی داشتند که رصد را چند ساعت قبل جدی گرفته و بتوانند هلال را با ابزار ضعيف تر (تا حد 8 اينچ) هم رؤيت نمايند. تجربه مهم اين رصد اين است که در شرايط استثنايي آب و هوايي و از نظر وجود ابزارهای رصدی، می توان با اعتماد به نفس آنچه را که از قبل يک غير ممکن می پنداريم، به ممکن تبديل نماييم. اميد که اين رصد توانسته باشد درس بزرگی به همه رصدگران داده باشد.

2- رصد هلال رمضان در دانشگاه آزاد تفت: گزارش اين رصد در روز 11 شهريور 1387 در سايت گروه غير حرفه ای آمده است. در اين رصد، هلال رمضان با جدايي حدود 19 درجه در ساعت 11:15 ابتدا بوسيله يک دستگاه تلسکوپ 10 اينچ دابسونی و سپس بوسيله يک دستگاه دوربين دوچشمی 80*20 توسط اينجانب و 3 نفر از کارمندان دانشگاه رؤيت شد. تجربه اين رصد اين بود که می توان با روشهای ساده اما دقيق هلال ماه را به سرعت وارد ميدان ديد کمتر از 2 درجه تلسکوپ 10 اينچ با بزرگنمايي 48 برابر کرد. در اين رصد با اينکه هلال به راحتی در تلسکوپ و دوربين 80*20 رؤيت می شد، اما هرگز هلال در جوينده 50*9 تلسکوپ، رؤيت نشد.

3- رصد هلال شوال در رصدگاه مارشيان: گزارش ويژه اين رؤيت در سايت هلال ماه به قلم جناب آقای سلطان الکتابی منتشر شده است. شايد بتوان گفت مهمترين رؤيت امسال، رؤيت هلال در روز بوسيله دوربين دوچشمی 70*15 باشد. اين رؤيت توسط دو رصدگر با تجربه (آقايان احمديان و سلطان الکتابی) انجام شده است. جای دارد در اينجا تشکر ويژه و عرض خسته نباشيد را خدمت اين دوستان داشته باشيم. پيش بينی اوليه اين هلال بر اساس رصدهای قبلی بوسيله مدل مثلثی، حداقل ابزار مورد نياز را 90 ميليمتر نشان می داد. بدين ترتيب با استفاده از چنين رصدهايي که برای اولين بار انجام می شود، می توان پيش بينی کرد که در صورت مهيا بودن شرايط جوی می توان از ابزارهای رصدی ضعيف تر، شانس رؤيت را امتحان نمود. تجربه مهم اين رصد، انجام يک تصميم بجا بصورت ناگهانی و خارج از برنامه قبلی می باشد. البته گزارش رصد اين هلال پس از غروب خورشيد نياز به جزئيات بيشتری دارد که حتماً همکارانمان در ستاد استهلال برای بررسی آن، پيگری نموده اند.

4- رصد هلال شوال در رصدگاه پيست اسکی سخويد: به راستی ارتفاع رصدگاه و دوری از شهر و قرار گرفتن در کوهستان و طبيعت بکر، ما را با آسمانی صاف و شفاف و کاملاً آبی روبرو خواهد کرد که برای همگی ما تجربه خوبی را به دنبال داشته است. ارتفاع 3000 متری منطقه پيست اسکی سخويد تفت، در مجاورت قله شيرکوه، به ما کمک کرد تا به راحتی هلال را در دام تلسکوپ 10 اينچ انداخته و تا 2 ساعت آنرا تعقيب نماييم. در تماس تلفنی با آقای قاضی ميرسعيد، ايشان تأکيد داشتند که از هلال عکس بگيرم و با دوربين دوچشمی 80*20 هم آن رؤيت نمايم. اما بخاطر ترس از دست دادن هلال از پشت تلسکوپ تکان نخورده و هلال بسيار باريک را تعقيب کردم. با گوشی مبايلم يک عکس از پشت چشمی گرفتم که در پردازش هلال قابل تشخيص نبود. اما تجربه تلخ اين رصد اين بود که زياد شدن تعداد رصدگران (سياهی لشکر) باعث شد دوربين تئودوليت وتلسکوپ از تنظيم خارج شده و هلال از دست برود. تجربه شيرين اين رصد اين بود که کسانیکه اولين بار در روز هلال می ديدند (آنهم با اين ضخامت کم)، بسيار ذوق زده شده و به وجد آمده بودند.

5- ديگر رصد های هلال شوال: در نزديک رصدگاه گردنه خروس گلو، گروه نجوم دولت آباد به سرپرستی آقای مهدی رحيمی، رؤيت هلال شوال را با تلسکوپ 6 اينچ شکستی و دوربين 90 ميليمتر، هم در روز و هم بعد از غروب خورشيد انجام داده است.

در رصدگاه شمال شهر شيراز آقای آتيلا پروه با دوربين 80*20 توانست هلال را در روز رؤيت نمايند.

تلاش گروه آقای ابراهيمی در شهر کرد با وجود رؤيت ستاره سماک اعزل و عدم رؤيت هلال، قابل تقدير است. رؤيت چند ثانيه ای هلال ماه در روز بوسيله دوربين 70*15 در تهران توسط آقای قاضی ميرسعيد، علارقم ناراحتی و کسالت ايشان، نشان از علاقه و عشق توصيف نشدنی شان دارد.

انجمن ستاره شناسي اراك، با وجود عدم رؤيت مستقيم هلال، تصاوير زيبابی از هلال را در پردازش نهايي ارائه دادند.

گروه های سيرجان و کرمانشاه و شايد گروه های ديگر بخاطر عدم هماهنگی لازم و کوتاهی بعضی افراد، نتوانستند به موقع از ابزار مناسب در رصد هلال استفاده نمايند.

در شهر رضا همچون گذشته آقای جانقربان اقدام به رصد هلال با يک گروه 111 نفره کرد.

تيم پروازی نيز به سرپرستی جناب آقای بوژمهرانی به خاطر وجود غبار بيش از حد همچون بسياری از گروه های زمينی موفق به رؤيت هلال در شامگاه سه شنبه 9 ام مهرماه 1387 نشد.

 کار جديد گروه های شمالی از انجمن نجم شمال نيز در خصوص قرار گرفتن در ارتفاعات و پشت سر گذاشتن ابر و مه نيز قابل تحسين است.

 گزارشات رؤيت هلال با چشم غير مسلح در ابتدا و انتهای ماه مبارک رمضان هم موضوعی است که هر ساله تکرار می شود. اما اينبار ادعای رؤيت هلال با چشم غير مسلح از سوی بعضی رصدگران نجوم، دور از انتظار بود.

هر چند بيان تمام جزئيات و بررسی همه گزارشات کاری سخت و وقت گير است، اما در اينجا سعی کرديم تا بصورت اجمالی و در حد توان خود، تجربيات جديد رصدهای هلال رمضان و شوال را ارائه دهيم.

با سپاس از توجه شما

سيد قاسم رستمی- 30-7-87

 

;

استفاده از مطالب فقط برای مقاصد غیرتجاری و با ذکر منبع بلامانع است. کلیه حقوق این سایت متعلق به تیم برنامه نویسی آویسا می‌باشد .