پــایــگــــــاه اطــــلاع رســـــانـــی هــــلال مـــــاه

www.Helalemah.ir

امروز : پنجشنبه مورخ 6 آبان 1400 هجری شمسی ، مطابق با 21 ربیع الاول 1443 هجری قمری ، مطابق با 28 اکتبر 2021 میلادی

نقد مقاله آقاي علي ابراهيمي در مورد هلال ذيحجه 1425

منبع: سایت کمان آسمانی

جناب آقاي ابراهيمي با سلام در ابتدا لازم مي دانم از زحمات جنابعالي تشكر كنم ؛ اما متاسفانه پاسخ جنابعالي قانع كننده نبود ضمن اينكه سوالات ديگري هم براي من مطرح شد كه در ذيل به آنها اشاره خواهم كرد.

 

الف - اينجانب فقط يك سوال ازشما پرسيده بودم و قرار شد پس از پاسخ سوال اول به طرح پرسشهاي ديگري كه در مقاله شما در سايت كمان آسماني و سايت نجوم آمده بپردازيم. 

سوال. ( آيا رابطه اي ميان ميل خورشيد با سن وارتفاع ماه وجود دارد ؟ و اگر وجود دارد چرا هلالهاي10 ژانويه 2005 با ميل بالا  و هلال 28 سپتامبر2019 با ميل كمتر شرايط سني و ارتفاع برابري دارند؟ )

ب - در جوابي كه شما فرموده ايد من اينطور استنباط كردم كه شما خودتان هم متقاعد شده ايد كه ميل خورشيد درسن وارتفاع تاثير قابل توجهي ندارد ( تقريبا" بي اثر است ).

پ - اما به جاي ميل خورشيد عبارت استواي سماوي را بكار برده ايد  آن هم با چند مثال.

آقاي ابراهيمي  معمولا نوشتن مقاله در سايتهاي اطلاع رساني ملاكي بر درست يا نادرست  بودن آن نيست فقط جهت اطلاع عموم است خيلي راحت مي شود آنرا تغير داد ويا تكذيب كرد اما اگر قرار شد در فلان روزنامه ويا مجله چاپ شود دقت بيشتري را مي طلبد ؛ خيلي از دوستان از جمله خود من نقطه نظراتي را بيان مي كنيم اين بدان معنا نيست هر چيزي را كه گفتيم يا نوشتيم حتما"  درست است اما لازم است  از گفتن عباراتي  مثل يقين دارم _  بدون شك_ قطعا و.... پرهيز نماييم ؛ مگر اينكه  برايمان كاملا" يقين حاصل شده باشد و مستند علمي آنرا ارايه دهيم.

 

- در پاسخ شما به اين جمله بر خورد كردم ( چون خورشيد حركت يكنواخت و مستقيمي را بر روي استواي سماوي انجام نمي‌دهد  بسته به مكان آن بر روي دايرةالبروج با هلال‌هاي متفاوتي روبه‌رو خواهيم شد).اينجانب  نتوانستم منظورتان را متوجه شوم لطفا توضيح دهيد  . 

- در جاي ديگر گفته ايد (همان طور كه ملاحظه فرموديد رويت هلال در يك عرض جغرافيايي مشترك از سه شرط زير تبعيت مي‌كند ولي اگر عرض جغرافيايي مختلف باشد مسلماً بهترين شرايط رويت‌پذيري بر روي استوا حادث خواهد شد چرا كه استواي سماوي عمود بر افق است. )

 

 

اگر امكان دارد توضيح دهيد چطوري به اين نتيجه رسيده ايد كه هر چه به سمت خط استوا نزديك شويم شرايط رويت پذيري بيشتر مي شود ؟ در صورتي كه من هلال  هاي را با سن كمتر از 12 ساعت مي شناسم كه هر چه به سمت استوا نزديك شويم شرايط بد تري را خواهند داشت. 

- درسطور آخر جوابيه نوشته ايد ( بدون شك استواي سماوي عامل اصلي اين واقعه است. بنابراين هرچه عرض جغرافيايي ما كمتر باشد شرايط ركوردشكني مهياتر است ).

 

 

آقاي ابراهيمي شما بي هيچ شك و ترديدي استواي سماوي را عامل اصلي اين واقعه شناخته ايد در صورتي كه در مقاله خود؛ ميل خورشيد را يكي از سه عامل ( سومين عامل ) مهم سن وارتفاع ماه معرفي كرده ايد؛ خواهشمند است  نقش استواي سماوي در سن و ارتفاع ماه را بيان فرماييد.

- شما در مقاله خود اشاره كرده ايد كه ( البته به اين نكته اشاره مي‌كنم كه همه‌ي مشخصات ماه و خورشيد حتي عرض دايرة‌البروجي ماه بر حسب مختصات مكان مركزي محاسبه شده است )  اگر براي شما زحمتي نيست عرض دايره البروجي يكي از هلال هاي نامبرده در مقاله را بر مبناي زمين مركزي بيان كنيد.

در خاتمه بايد عرض كنم دلايل من از طرح اين سوالها اول بالا بردن معلومات خود ؛  دوم  فعال نمودن مبحث پرسش و پاسخ در سايت كمان آسماني است ؛ ضمن تشكر مجدد از آقاي ابراهيمي منتظر جواب ايشان هستم.

با احترام سيد محسن قاضي ميرسعيد.


دوست ارجمند جناب آقاي ابراهيمي

با سلام

بنده نيز در مورد مقاله جنابعالي سوال و نظراتي دارم. شما در مقاله اوليه خود فرموده ايد :

مسلم است كه سه عامل بنيادي دست به دست هم مي‌دهند تا يك هلال رويت شود: 1- عرض دايرة‌البروجي ماه 2- بودن ماه در اوج يا حضيض و 3- ميل خورشيد در آسمان

اين سه عامل دست به دست هم مي‌دهند كه ماهيانه با انواع و اقسام هلال‌هاي مختلف روبه‌رو باشيم. حال اگر اين سه عامل در بهترين حالت‌هاي خود به سر ببرند يعني ماه در بهترين عرض خود (مثبت5 در نيمكره‌ي شمالي و منفي5 در نيمكره‌ي جنوبي) و همچنين ماه در حضيض مداري خود باشد و ميل خورشيد نزديك به اوج خود(5/23+ درنيمكره‌ي شمالي و5/23- در نيمكره‌ي جنوبي) قرار داشته باشد، آنگاه همه چيز براي ديدن جوانترين هلال ماه يا به اصطلاح ركورد شكني آماده است.

 

در رصد 7 سپتامبر 2002 و در منطقه زرند ( عرض 30:50 شمالي و طول 56:35 شرقي) ميل خورشيد 6 + و عرض دايرة البروجي ماه هم 4 درجه و 57 دقيقه شمالي بوده است. در 9 اكتبر 2037 و در همين نقطه ميل خورشيد 5/6 – درجه و عرض دايرة البروجي ماه هم 5 درجه شمالي است. سن هلال در لحظه غروب خورشيد 7 سپتامبر 2002 در اين منطقه 11 ساعت و 20 دقيقه بوده است. سن هلال در لحظه غروب خورشيد 9 اكتبر 2037 و در همين نقطه 11 ساعت و 15 دقيقه است. آيا اين دليلي بر اين نيست كه ميل خورشيد تاثيري بر جوان بودن هلال ماه ندارد ؟

جنابعالي در پاسخ به آقاي مير سعيد هم فرموده ايد :

 

براي پاسخ به سوال ايشان بايد بگويم كه از ديد من ميل خورشيد همان‌طور كه به ترتيب در مقاله اشاره كردم در جايگاه سوم قرار دارد. يعني: 1- عرض دايرة‌البروجي ماه 2- بودن ماه در اوج يا حضيض و 3- ميل خورشيد در آسمان

در اصل شرايط رويت‌پذيري يك هلال در يك عرض جغرافيايي مشترك به اين سه عامل بستگي دارد چه رسد به ركوردشكني. به دليل انحراف محور زمين، خورشيد بر يك منحني كسينوسي البته در جهت منفي در آسمان ما جابه‌جا مي‌شود و ماه نيز به خاطر قرار گرفتن بر روي دايرة‌البروج به ناچار از حركات خورشيد در آسمان طبعيت مي‌كند. لذا اين سه شرط فقط براي يك نقطه با عرض جغرافيايي مشترك سازگار است. در واقع 3 شرط رويت‌پذيري كه به آن اشاره كردم در n نقطه با يك عرض مشترك صادق است. چرا كه در غير اين صورت شيب استواي سماوي نيز بر رويت هلال تأثير مي‌گذارد.

 

فكر مي كنم همان مثالي كه عرض كردم نشان ميدهد كه برداشت شما درست نيست.

شما در بخش ديگري از پاسخ خود فرموده ايد :

 

هر دو هلال شباهت‌هاي زيادي دارند. ولي هلال رجب 1423 با اين‌كه ميل خورشيد آن كمتر از ميل خورشيد جمادي‌الثانيه 1422 است ولي سن پايين‌تري در لحظه‌ي غروب خورشيد از هلال جمادي‌الثانيه 1422 دارد. چرا به اين شكل است؟

دليل آن خيلي ساده است. شرط اول درست نيست. يعني عرض دايرة‌البروجي ماه در هلال جمادي‌الثانيه 1422 خيلي كمتر از هلال رجب 1423 است و لذا ميل خورشيد ديگر تأثيري در مقايسه‌ي اين دو هلال ندارد. 

همان طور كه ملاحظه فرموديد رويت هلال در يك عرض جغرافيايي مشترك از سه شرط زير تبعيت مي‌كند ولي اگر عرض جغرافيايي مختلف باشد مسلماً بهترين شرايط رويت‌پذيري بر روي استوا حادث خواهد شد چرا كه استواي سماوي عمود بر افق است.

 

اگر شما مختصات همان هلال 9 اكتبر 2037 را براي نقطه فرضي با عرض 15:00 شمالي و طول 60:00 شرقي محاسبه نماييد مقدار پارامتر q براي آن برابر با 233/0 – خواهد شد. حال بدون اينكه طول جغرافيايي را تغيير دهيد همين مختصات را براي عرض 0 درجه ( خط استوا ) محاسبه كنيد. مقدار q برابر با 253/0 – خواهد شد. يعني در مورد اين هلال ، اگر به سمت استوا برويد كار رصد مشكل تر خواهد شد.

شما همچنين بيان داشته ايد :

همه مي‌دانيم كه اولين شرط در رويت‌پذيري يك هلال ارتفاع آن از افق است. بنابراين هر چه شيب استواي سماوي با افق بيشتر باشد در آن صورت ماه معمولاً مدت زمان كمتري را احتياج خواهد داشت كه از افق فاصله‌ي استاندارد بگيرد تا هلال رويت شود. ضمناً هر چه اين زاويه كمتر باشد خورشيد مدت زمان كمتري را صرف پايين رفتن از افق مي‌كند و هلال زودتر رويت مي‌شود.

 

 

اين قضاوت قدري سريع و تند و تيز است. اين درست كه در حالتي كه مثال زده ايد هلال سريع ارتفاع مي گيرد ولي بايد دقت داشته باشيد كه به همان نسبت مدت مكث آن هم كم ميشود زيرا سريعتر هم غروب مي كند. به نظر مي رسد تاثير اين پارامتر را نمي توان بدون درنظر گرفتن ساير پارامترها مورد بررسي قرار داد.

در پايان بايد از جنابعالي به جهت اينكه شهامت طرح نظرات خود را داريد تمجيد نمايم. بدون شك در پرتو اين گفتگوهاست كه ما بر دانش خود مي افزاييم. اما همانگونه كه جناب قاضي مير سعيد اشاره داشتند ، تا بدست آوردن اطمينان كامل از صحت نظراتمان ، بايد دقت بيشتري در نحوه بيان آنها داشته باشيم.

با احترام مجدد

عليرضا بوژمهراني

;

استفاده از مطالب فقط برای مقاصد غیرتجاری و با ذکر منبع بلامانع است. کلیه حقوق این سایت متعلق به تیم برنامه نویسی آویسا می‌باشد .