پــایــگــــــاه اطــــلاع رســـــانـــی هــــلال مـــــاه

www.Helalemah.ir

امروز : شنبه مورخ 24 مهر 1400 هجری شمسی ، مطابق با 9 ربیع الاول 1443 هجری قمری ، مطابق با 16 اکتبر 2021 میلادی

گاهي گذرا به تقويم رسمي كشور در سال 1383

منبع : سایت کمان آسمانی

باسمه تعالي

نگاهي گذرا به تقويم رسمي كشور در سال 1383

امروز جداول تطبيق تقويم سال 1383 هجري شمسي با تقويم هجري قمري و ميلادي بدستم رسيد و به مطالعه آن پرداختم. در اين جداول كه استخراج و تنظيم آن توسط شوراي مركز تقويم دانشگاه تهران ، موسسه ژئوفيزيك انجام شده ، تعداد روزهاي ماههاي قمري در سال 1383 چنين درج شده است:

 

ماه

تعداد روز

محرم 1425

30

صفر

29

ربيع الاول

30

ربيع الثاني

30

جمادي الاولي

29

جمادي الثانيه

30

رجب

30

شعبان

29

رمضان

30

شوال

29

ذيقعده

29

ذيجحه

30

محرم 1426

29

 

براي اعلام زمان آغاز و پايان ماههاي قمري ، لازم است كه ابتدا وضعيت رويت پذيري هلال ماه ، پس از وقوع مقارنه ماه و خورشيد مورد بررسي قرار گرفته و بعد از آن ، نتيجه اين بررسي با آراء و نظرات مراجع عظام تقليد تطبيق داده شود تا بتوان در مورد زمان آغاز و پايان ماههاي قمري اظهار نظر نمود. براي كساني كه بخواهند در مورد جدول فوق مطالعه و تحقيق نمايند ، در همان بدو امر دو چالش بزرگ وجود دارد:

 

1) در شوراي مركز تقويم دانشگاه تهران ، وضعيت رويت پذيري هلال ماه ، بر اساس كدام معيار علمي مورد بررسي قرار ميگيرد؟

كساني كه موضوع رويت پذيري هلال را با علاقه ي بيشتري دنبال ميكنند ، با تعدادي از معيارهاي علمي كه توسط محققين و دانشمندان مختلف ارائه شده است ، آشنا هستند. امروزه معيارهاي پروفسور محمد الياس ، رصدخانه آفريقاي جنوبي و پروفسور برنارد يالوپ ، بيش از ساير معيارها مورد توجه رصدگران هلال قرار گرفته است. قصد آن ندارم كه بگويم كدام يك از اين معيارها بر ديگري برتري دارد و يا اينكه حرف اول و آخر در بررسي رويت پذيري هلال را اين معيارها بيان ميكنند يا خير ، آنچه كه هم اينك محل ابهام است اين است كه:

- آيا شوراي مركز تقويم از اين قبيل معيارها ( كه مستندات و توجيهات علمي هر يك از آنها بصورت مكتوب موجود است و ميتوان در مورد آن تحقيق و بررسي كرد ) استفاده ميكند يا اينكه بر اساس معيار خاص ديگري ، به بررسي وضعيت رويت پذيري هلال ماههاي قمري ميپردازد؟

- اگر اين شورا از يكي از معيارهاي فوق استفاده ميكند ، اولا" كدام معيار است و ثانيا" دليل رجحان داشتن آن معيار بر ساير معيارها چيست؟

- اگر اين شورا معيار خاص خود را دارد ، در كجا ميتوان مكتوبي را يافت كه به شرح و بسط جزئيات آن معيار پرداخته باشد؟  

 

2) همانگونه كه عرض شد ، پس از روشن شدن وضعيت رويت پذيري هلال ماه ، نتايج آن بررسي بايد در كنار آراء و نظرات مراجع عظام تقليد قرار گيرد تا تكليف زمان آغاز ماه قمري روشن شود. سوال و چالش دوم اين است كه شوراي مركز تقويم ، بر اساس راي و فتواي كداميك از مراجع عظام تقليد ، حكم به زمان آغاز ماه قمري ميدهد؟

براي اينكه اين موضوع قدري روشن تر شود ، بايد عرض نمايم كه تقريبا" قريب به اتفاق فقهاي شيعه ، براي اثبات آغاز ماه قمري ، قائل به رويت هلال ماه در اولين غروب خورشيد پس از مقارنه ماه و خورشيد هستند. اما در مورد چگونگي رويت هلال ماه ( چشم مسلح و يا غير مسلح ) و نيز اتحاد افق ( حجيّت رويت هلال در يك منطقه براي مناطق ديگر ) ، بين فقهاي شيعه ، وحدت نظر نيست و هر يك از مراجع عظام تقليد بر اساس استنباط خود از آيات ، روايات و سنت معصومين عليها السلام ، راي و فتواي خاص خود را صادر فرموده اند. نمونه بارز اين تفاوت آراء را ميتوان در اعلام زمان عيد فطر امسال ديد. برخي از مجتهدين عظام قائل به اتحاد افق هستند و رويت هلال در سرزمينهاي ديگر را تحت شرايطي ، براي ايران نيز حجت ميدانند. بر اساس اين راي و فتوا ، اعلام روز سه شنبه 4 آذر ماه ( كه در تقويمها بعنوان روز 30 ماه رمضان نام برده شده بود ) به عنوان عيد فطر صحيح بوده است ، زيرا هلال ماه شوال كه در شامگاه دوشنبه 3 آذر ماه در ايران ، تحت هيچ شرايطي قابل رويت نبود ( حتي با چشم مسلح ) ، ساعاتي بعد در آفريقاي جنوبي قابل رويت ميشد.

در مقابل ، گروه ديگري از مجتهدين عظام ( كه در حال حاضر در اكثريت هستند ) قائل به اتحاد افق ( به شرحي كه در بالا آمد ) نيستند. بنابراين بر اساس فتواي اين گروه از مراجع عظام ، بدليل عدم رويت هلال ماه شوال در شامگاه دوشنبه 3 آذر ماه در پهنه ي ايران ، روز سه شنبه 4 آذر ماه ، روز 30 رمضان و چهارشنبه 5 آذر ماه عيد فطر اعلام شد و 30 روزه اعلام شدن ماه رمضان نيز به اعتبار اين فتوا كاملا" صحيح بوده است.

تعدادي از مراجع عظام رويت هلال ماه با چشم مسلح را با قيد ملاحظاتي ، حجت ميدانند. از بين مراجع عظامي نيز كه قائل به رويت هلال با چشم غير مسلح هستند ، تني چند از آن بزرگان قائل به اتحاد افق هستند. از آنجايي كه وقتي در ايران هلال با چشم مسلح قابل رويت باشد ، بطور قطع و يقين در سرزمينهاي جنوبي ، يا غربي و يا جنوب غربي ايران ، هلال با چشم غير مسلح قابل رويت خواهد شد ، بنابراين ميتوان به اين نتيجه رسيد كه بر اساس فتواي اكثريت مراجع عظام تقليد ، رويت شدن هلال با چشم مسلح در تمام پهنه ي ايران ، حجت لازم براي آغاز ماه قمري را بدست ميدهد ( يا بدليل نظر و فتواي صريح و يا بدليل اتحاد افق ).

مطالعه جدول تعداد روزهاي ماههاي قمري در سال 1383 نشان ميدهد كه شوراي مركز تقويم بر اساس لزوم رويت پذيري هلال با چشم غير مسلح و در تمام پهنه ي ايران ، در مورد زمان آغاز ماههاي قمري اظهار نظر نموده است ، و در اينجا اين سوال مطرح ميشود كه علت انتخاب گزينه ي رويت هلال با چشم غير مسلح بجاي رويت با چشم مسلح  چيست ؟

 

خوب ، با اين مقدمه بايد گفت كه اگر بر اساس رويت پذير بودن هلال با چشم غير مسلح بخواهيم تقويم سال آينده را بررسي نماييم ، جدول فوق تقريبا" بلا اشكال است. تقريبا" از اين جهت كه بر اساس معيار پروفسور برنارد يالوپ هلال ماه شعبان 1425 در شامگاه 29 رجب ، در مناطقي از ايران ، بشرط وجود شرايط مناسب جوي و رصدي ، با چشم غير مسلح قابل رويت است. عدم اطلاع از معيار مورد استفاده شوراي مركز تقويم باعث ميشود كه نتوانيم بيش از اين ، در اين خصوص به بحث و بررسي بپردازيم.

از آنجا كه رويت پذير بودن هلال با چشم مسلح  در تمام پهنه ي ايران ، حجت لازم را براي آغاز ماه قمري در نزد اكثر فقهاي عظام ايجاد خواهد كرد ( بدلايلي كه در سطور بالا آمد ) ، بايد با اين ديد نيز به تقويم سال 1383 نگاهي انداخت. با اين نگاه ، 30 روزه اعلام شدن ماههاي ربيع الثاني و رجب ، بطور قطع و يقين اشتباه است زيرا هلال ماه جمادي الاولي در شامگاه روز جمعه 29 خرداد 1383 برابر با 29 ربيع الثاني 1425 و 18 ژوئن 2004 در تمام پهنه ي ايران با چشم مسلح قابل رويت خواهد بود. همچنين هلال ماه شعبان در شامگاه روز چهارشنبه 25 شهريور 1383 برابر با 29 رجب 1425 و 15 سپتامبر 2004 در تمام پهنه ي ايران با چشم مسلح و در مناطقي از كشور ، در صورت مناسب بودن شرايط جوي و رصدي با چشم غير مسلح قابل رويت خواهد بود ( بر اساس معيار يالوپ ).

ما هنوز به مرحله هيجان انگيز اين داستان نرسيده ايم!

در شامگاه روز 29 رمضان سال جاري ، با اينكه هلال شوال تحت هيچ شرايطي در ايران قابل رويت نبود ، دهها نفر و از نقاط مختلف كشور بدليل خطاي ديد ، ادعاي رويت هلال شوال را مطرح كردند. بايد به انتظار بنشينيم تا ببينيم در شامگاه 29 رمضان 1425 چه تعداد از اين گزارشات دريافت ميشود. اما آن 29 رمضان با اين 29 رمضان كه گذشت يك تفاوت اساسي دارد و آن اينكه در شامگاه روز شنبه 23 آبان 1383 برابر با 29 رمضان 1425 و 13 نوامبر 2004، هلال شوال در نيمي از كشور با چشم مسلح قابل رويت خواهد بود ولي نيمه ي ديگر كشور تحت هيچ شرايطي قادر به رويت اين هلال دلفريب نيستند. همين وضعيت براي هلال ماه محرم 1426 نيز وجود دارد و در نيمي از كشور ، هلال محرم در شامگاه روز چهارشنبه 21 بهمن 1383 برابر با 29 ذيحجه 1425 و 9 فوريه 2005 قابل رويت است.

اگر تقويم ايران بخواهد بر 30 روزه بودن ماههاي ربيع الثاني ، رجب ، رمضان و ذيحجه 1425 ، پايدار بماند ، در شامگاه روز سي ام اين ماهها ، مردم آنچنان هلالهاي با عظمتي را در آسمان مشاهده خواهند كرد كه ديگر ، تشكيك نه بر روي شب دوم ، كه بر روي شب سوم و چهارم خواهد بود!!! بايد منتظر ماند و چشم به راه وقايع!

در سال آينده دو هلال بسيار جذاب ديگر هم داريم ، البته نه به خاطر ديده شدن آنها در ايران ، بلكه به دليل ديده نشدن اين دو هلال!! در آينده مطالبي را در اين رابطه عرض خواهم كرد.

با احترام

عليرضا بوژمهراني

يكشنبه 9 آذر ماه 1382 ، اصفهان 

;

استفاده از مطالب فقط برای مقاصد غیرتجاری و با ذکر منبع بلامانع است. کلیه حقوق این سایت متعلق به تیم برنامه نویسی آویسا می‌باشد .