پــایــگــــــاه اطــــلاع رســـــانـــی هــــلال مـــــاه

www.Helalemah.ir

امروز : شنبه مورخ 24 مهر 1400 هجری شمسی ، مطابق با 9 ربیع الاول 1443 هجری قمری ، مطابق با 16 اکتبر 2021 میلادی

نقد مقاله جناب آقاي ابراهيمي در خصوص رويت پذيري هلال صبحگاهي ربيع الاول 1425

نقد مقاله جناب آقاي ابراهيمي در خصوص رويت پذيري هلال صبحگاهي ربيع الاول 1425
- نقد جناب آقاي سيد محسن قاضي مير سعيد
برادر بزرگوار جناب آقاي مهراني.
با عرض سلام واحترام به استحضار مي رسانم , مدتي است جناب آقاي ابراهيمي زحمت كشيده و مناطق رويت پذيري و رويت ناپذيري هلال ماه ( با چشم مسلح و چشم غير مسلح _ هلال شامگاهي و هلال صبحگاهي ) را براي علاقه مندان به رويت هلال ماه مشخص مي نمايند كه جا دارد در همين جا من از ايشان تشكر و قدرداني نمايم زيرا ايشان ساعت ها براي اين موضوع وقت گذاشته تا توانسته اند  خط رويت را مشخص نمايند . در آخرين مكالمه تلفني ايشان به نكته ظريفي اشاره كردند كه بابي شد براي صحبت رويت هلال صبحگاهي چند روز آينده ( سه شنبه ). در ابتدا بايد عرض كنم آقاي ابراهيمي گزارشي براي سايت كمان آسماني فرستاده اند همراه با مقدمه اي نقل قول از اينجانب ، كه من با اين مقدمه فرمايشات ايشان را كامل مي كنم . آقاي ابراهيمي نظر من را در مورد هلال صبحگاهي پرسيدند كه من به ايشان عرض كردم كه نظر كارشناسي جناب آقاي مهراني در مورد هلال صبحگاهي ربيع الثاني را خوانده ام ,  من فكر مي كنم در مناطق شمال غربي ايران هلال با چشم غير مسلح قابل رويت نباشد يا به سختي قابل رويت باشد  ضمن اينكه  معتقدم آقاي مهراني نظر كارشناسي خود را داده اند و من صحيح نمي دانم زماني كه ايشان گزارشي دقيق و كارشناسانه داده اند  لزومي به گزارش من باشد زيرا نظر ايشان بسيار دقيق واز نظر اينجانب جايي بر اي بحث ندارد , اما به آقاي ابراهيمي گفتم آقاي مهراني سايتي را پايه گذاري كرده اند كه تا زماني كه تهمت افترا وتوهين به كسي نباشد همه مي توانند نقطه نظرات خود را با آزادي تمام مطرح نمايند , ما با نقد صحيح است كه  مي توانيم براي رسيدن به اهداف كلي  كه همگي در رسيدن به آن اتفاق نظر داريم  دسترسي پيدا كنيم , با اين اعتقاد آقاي ابراهيمي را تشويق كردم كه حتما نقطه نظرات خود را بدون هيچ واهمه اي مثل هميشه مطرح نمايد , ضمن اينكه من فكر ميكنم آقاي ابراهيمي مي بايستي خود را براي هر گونه سوال يا پرسشي , ويا حتي نقدي آماده نمايد ,  در ابتدا لازم ديدم خودم اولين سوال كننده باشم چون اولا" آقاي ابراهيمي را خوب مي شناسم و مي دانم ايشان چقدر به بحث رويت هلال علاقه دارند. ثانيا" با شناختي كه از ايشان دارم  مي دانم كه او نه تنها از سوالات من ناراحت نخواهد شد بلكه از اين موضوع به دلايلي استقبال هم  خواهد نمود  , من به علاقه و پشتكار او خيلي احترام مي گذارم .
  سوال 1 : من ( با اينكه ساعتها در اين زمينه با هم صحبت كرده ايم ) هنوز متوجه نشده ام آقاي ابراهيمي بر چه مبنايي خط رويت را تعريف مي كنند آيا ايشان بر معيار رصد خانه افريقاي جنوبي نظر مي دهند يا معيارآقاي يالوپ يا معيار خودشان ؟  اگر جواب مثبت است  به من بگويند آيا آقاي يالوپ يا رصد خانه افريقاي جنوبي براي رويت هلال هاي صبحگاهي همان نظر را دارند كه در هلالهاي شامگاهي دارند ؟ اگر جواب مثبت است كه حتما هم همينطور است ( چون من و جناب ابراهيمي ساعتها در اين زمينه با هم صحبت داشتيم ) پس چرا آقاي ابراهيمي مسله اختلاف ارتفاع را مطرح مي كنند؟ مگرايشان در جايي به اين مساله برخورد كرده اند كه تعريف شده باشد (اختلاف سمت+ اختلاف ارتفاع) ؟ واقعا اگر در جايي به اين نكته بر خورد كرده اند محبت كنند و مرا هم مطلع نمايند.
سوال2 : منظور جناب ابراهيمي از اصلاح معيار افريقاي جنوبي چيست ؟ ايشان در گزارش كارشناسي خود به اين جمله اشاره كرده اند .
با تجديد احترام : سيد محسن قاضي مير سعيد.
جناب آقاي مهراني با سلام مجدد نقد حضرت عالي در مورد گزارش جناب آقاي ابراهيمي را خواندم. من قبل از خواندن نقد جنابعالي دو سوال از آقاي ابراهيمي داشتم كه در نامه اول به آن اشاره كرده ام در اينجا لازم است ضمن تشكر از جنابعالي و تشكر مجدد از اين جوان سخت كوش(ابراهيمي ) به چند نكته اشاره مختصري داشته باشم.
من معتقدم يا ما بايد بدون دخل و تصرف و با حفظ امانت از معياري براي رويت هلال  استفاده كنيم يا اگر دخل و تصرفي داشتيم ديگر نگوييم معيار x يا y در آن موقع بايد بگوييم معيار من يا نظر من. اين لفظ من يا ما يا گروه ما را حتما بايد  بكار ببريم .
هيچكدام از اين معيارها نمي تواند صد در صد موثق و صحيح باشد اما در شرايط فعلي با كمي اغماض مي توان به معيار آقاي يالوپ ور صد خانه افريقاي جنوبي اعتماد كرد.
اينجانب گاهي از اين دو معيار ( يالوپ و افريقاي جنوبي ) كمك مي گيرم اما اگر عزيزان دقت كرده باشند هميشه نظر شخصي خودم را گفته ام من از نقطه نظرات بيش از بيست  كارشناس ايراني و خارجي كمك گرفته , سپس آمدم با بيش از 200 رصد( صبحگاهي و شامگاهي ) مربوط به  خودم و بيش از 100 رصد  در روز با جدايي كمتر از 35 درجه باز هم  مربوط به خودم و مطالعه بيش از 250 رصدگزارش شده داخلي و خارجي راصدين ديگر مقايسه كرده ديدم با توجه به تغييرات عمده ماه ( كوتاه مدت  يك ماهه و دراز مدت حدود 18ساله ) نياز به بيش از 20 سال رصد مستمر و مداوم دارم تا بتوانم لااقل براي خودم حدي را براي رويت هلال ماه تعيين كنم. حدود 13 سال آن طي شده و حدود 7 سال ديگر مانده , اين معيار تلفيقي است از ارتفاع  _  سمت  _ كشيدگي  _  فاز ماه _ مكث ماه  _  اختلاف طول و عرض دايره البروجي _   ليبراسيون _ عرض جغرافيايي ناظر  _  ماه شمسي ( منظور از ماه شمسي اين است كه دركدام فصل ودر كدام ماه براي رصد هلال اقدام مي كنيم ) و چند پارامتر ظريف ديگر كه از حوصله بحث ما خارج است , البته لازم است يادآوري كنم براي رويت هلال ماه لازم نيست همه 15 يا 16 پارامتر را لحاظ كنيم فقط بايد بدانيم براي كدام هلال اختلاف سمت را بايد مد نظر بگيريم ( رصد خانه افريقاي جنوبي و ساير منجمين معتقد به سمت و ارتفاع ) براي كدام هلال كشيدگي را  مورد توجه قرار دهيم ( دكتر الياس (A) و ساير منجمين معتقد به كشيدگي و ارتفاع ) وبراي كدام هلال ضخامت مياني هلال را  ملاك رويت قرار دهيم ( آقاي يالوپ و سايرمنجمين معتقد به ضخامت مياني هلال وارتفاع ) ؟  توجه داشته باشيم در هر سه مورد ارتفاع حرف اول را مي زند .
سوال: آيا هلال ماهي با82  صدم درصد روشنايي , 8 درجه ارتفاع , 45دقيقه مكث, با اختلاف سمت 3- درجه قابل رويت است  يا هلال ماهي با 1.25 درصد روشنايي ,  6 درجه و 40 دقيقه ارتفاع , با اختلاف سمت 9- درجه و 37 دقيقه مكث ؟ احتمالا اكثر دوستان هلال دومي را گزينه بهتري مي دانند ويا شايد هم گزينه اول را و شايد هر دو را اجازه دهيد جواب اين سوال را با دليل و برهان به دوستان محول كنيم .( منتظر اظهار نظر دوستان هستم )
برگرديم به اصل مطلب , من معتقدم جوانهاي عزيز راصدين حرفه اي و كار آزموده كه خوشبختانه تعداد آنها كم هم نيست به گروه هاي مختلف تقسيم شوند و در ارتباط با رويت هلال نقطه نظرات خود را بيان كرده واصلا" براي خودشان معيار درست كنند و در اختيار ديگران قراردهند ، مشروط با كار عملي. يعني محاسبات جاي خودش رصد هم كار خودش , من پيشنهاد مي كنم هر نفر يك سررسيد تهيه كند و مثل دفترچه خاطرات هر روز اتفاقات نجومي را ثبت كرده ودر موقع مناسب به تجزيه و تحليل آن بپردازد كاري را كه من از سال 1369 جسته گريخته و از سال 1371 تا به امروز  هرروزه انجام مي دهم  اين كار باعث مي شود  علاقه مندان آسمان را مثل كف دست بشناسند به خصوص در مورد ماه سعي كنيد هر روز با دقت به ماه نگاه كنيد وشكل آنرا در دفتر ثبت كنيد اين كار به شما در پيدا كردن هلال در بدترين شرايط كمك خواهد كرد كافي است دو سه سالي امتحان كنيد .(توجه: براي مدت طولاني به ماه بدر خيره نشويد)
ببخشيد من مدتي بود كه مي خواستم با عزيزان درد دل كنم فرصت را مغتنم شمرده به بهانه نقد گزارش آقاي ابراهيمي حرف هاي خودم را مي زنم , مطلب ديگر اينكه منجمين آماتور ايراني دست كمي از آماتور هاي ساير كشور ها ندارند حتي معتقدم بسيار واردتر وراسخ ترند اما مدتي است كه فعاليتشان كمي كم شده. جناب آقاي مهراني زحمت كشيده اند ويك پايگاه اطلاع رساني داير كرده اند براي چه ؟ فقط براي دو تا رصد در ماه ؟ جوانهاي عزيز عنايت بيشتري داشته باشند , همدلي بيشتري از خود نشان دهند , اختلاف سليقه خوب است اما تا جايي كه به كارمان خدشه اي وارد نكند . رقابت سالم هميشه سازنده است .
در خاتمه يادآوري مي كنم پيش بيني رويت هلال ماه آنقدر ها هم كار ساده اي نيست من تا همين چند سال گذشته نرم افزاري بنام  Monzur ويا  The sky  ويا ساير نرم افزار هاي موجود را نمي شناختم مابا يك ماشين حساب و يك كتاب Almanac مي توانستيم سمت و  ارتفاع و ساير مشخصه هاي ماه وخورشيد را محاسبه كنيم. دقت محاسبات هم بالابود. اما با اين وجود به اين راحتي حكم به رويت و يا عدم رويت هلال نمي داديم , اما امروزه با استفاده از نرم افزارهاي پيشرفته به راحتي مي توانيم اعلام نظر كنيم اما اگراز ما بپر سند چرا ؟ شايد نتوانيم جواب قانع كننده اي را ارايه دهيم , زماني ايران در علم هيئت  و به خصوص محاسبات آن حرف اول را مي زد امروزه در جهان ده ها معيار شناخته شده رويت هلال ما وجود دارد نگاهي به كشور هاي همسايه بكنيد در همين كشور ....... هلال ماهي را با تلسكوپ ديده اند رويت آنها كمي از حد معيار يالوپ كمتر بود گوش فلك را كر كردند كه چه چه چه تازه محاسباتشان هم اشكال داشت در صورتي كه در ايران 6 سال پيش حد معيار يالوپ را شكستن , ما با داشتن اين همه استاد در اين علم هنوز نتوانسته ايم معياري محكم و قابل قبول در سطح جهان ارائه دهيم هر چند كه معتقدم ايران حرف اول را در مورد پيش بيني رويت هلال ماه در جهان را مي زند اما معياري را ارائه نداده .
مجددا" از جناب آقاي مهراني بابت نقد بسيار جامع وارزنده اي كه بيان فرمودند , و از زحمات و گزارش آقاي ابراهيمي نهايت تشكر و امتنان را دارم. كماكان منتظر گزارش هاي آقاي ابراهيمي وساير عزيزان هستيم.
با تشكر و تجديد احترام : سيد محسن قاضي مير سعيد.      
- نقد آقاي عليرضا بوژمهراني
با عرض سلام
قبل از اينكه چند جمله اي در نقد مقاله جناب آقاي ابراهيمي عرض كنم ، بايد از همت و تلاش زياد ايشان در پرداختن به موضوع رويت هلال و توجه ويژه به معيارهاي رويت پذيري تمجيد نمايم. اميد آنكه اين گونه گفتگوها در راستاي اعتلاي هر چه بيشتر اين رشته از علم نجوم مفيد واقع شود. و اما نظرات اينجانب در مورد مقاله جناب ابراهيمي. متن هاي زرد رنگ ، عينا" از مقاله جناب ابراهيمي نقل شده است.
1- " .....اگر بخواهم از معيار رصدخانه آفريقاي جنوبي استفاده كنم چه عاملي را بايد به جاي ارتفاع ماه لحاظ كنم. تنها دو عامل را مي‌توانستم استفاده كنم. يا ارتفاع خورشيد در زير افق و يا اختلاف ارتفاع ماه و خورشيد. ابتدا اختلاف ارتفاع را مورد بررسي قرار دادم. در همان نگاه اول متوجه شدم كه اين عامل مي‌تواند بهترين جايگزين براي ارتفاع ماه باشد...."
اين يك واقعيت است كه ما معياري كه براي پيش بيني رويت پذيري هلالهاي صبحگاهي طراحي شده باشد در اختيار نداريم. اما از آنجا كه مراحل رصد هلالهاي صبحگاهي ، معكوس هلالهاي شامگاهي است ، شايد بتوان از همان معيارهاي مربوط به رويت پذيري هلالهاي شامگاهي ، در بحث هلالهاي صبحگاهي نيز استفاده نمود. لكن اعتقاد بنده بر اين است كه چنانچه ما مي خواهيم با استفاده از معياري ( براي مثال معيار رصدخانه آفريقاي جنوبي ) براي اين منظور استفاده نماييم ، بايد آن را عينا" و بدون دخل و تصرف مورد استفاده قرار دهيم تا بتوانيم آن را " رويت پذيري هلال صبحگاهي با استفاده از معيار.........." بناميم. بحث بر سر درست بودن يا درست نبودن يك معيار نيست ، بحث بر سر اين است كه اگر اينكار را انجام ندهيم ، معيار مورد استفاده ي ما ديگر اصالت خود را از دست ميدهد و اگر پيش بيني ما در رويت پذيري هلال ، صحيح از آب در نيايد ، معلوم نخواهد بود كه اشكال در معيار مورد استفاده است و يا مخلفاتي كه ما به آن افزوده ايم.
نتيجه آنكه اگر جناب ابراهيمي براي پيش بيني رويت پذيري هلالهاي صبحگاهي قصد استفاده از معيار رصد خانه آفريقاي جنوبي را دارند ، از آنجا كه در اين معيار ارتفاع ماه در زمان غروب خورشيد مورد استفاده قرار مي گيرد ، ايشان نيز ميبايست بجاي ارتفاع ماه ، ارتفاع منفي خورشيد در زمان طلوع ماه را لحاظ نمايند.
2- " .......آيا راصداني كه از نرم‌افزار دكتر Monzur Ahmed استفاده مي‌كنند به اين مس‍أله دقت كرده‌‌اند كه چرا به غير از معيار دكتر يالوپ كه خط رويت پذيري آن در سه زمان حساب شده بقيه معيارها فقط لحظه غروب خورشيد را لحاظ كرده‌اند؟ اين مسأله درست است كه لحظه غروب خورشيد از طرف تمام مجامع مرتبط با بحث رويت هلال به عنوان لحظه استاندارد در نظر گرفته شده و همه مشخصات ماه و خورشيد براي اين لحظه به دست مي‌‌‌آيد اما همان طور كه شما به طور بارز در معيار دكتر يالوپ ملاحظه مي‌كنيد خط رويت پذيري هلال در هر بازه زماني تغيير مي‌كند........"
اولا" دكتر منظور در راهنماي استفاده از نرم افزار خود توضيح نمي دهد كه به چه دليل ميزان پارمتر q را سه زمان " غروب خورشيد " ، " Best Time" و " قرار گرفتن خورشيد در 5 درجه زير افق" محاسبه مي نمايد. آنچه كه در اصل معيار است ، اين است كه q بايد براي زمان Best Time ( زماني كه چهار نهم مكث ماه سپري شده باشد ) محاسبه شود و ابداع كننده ي اين معيار ( پروفسور برنارد يالوپ ) در هيچ جاي مقاله خود ( كه در بخش مقالات سايت كمان آسماني قابل دسترس است ) ذكر نمي نمايد كه ميزان q را بايد در زمانهاي سه گانه فوق محاسبه نمود. عقيده شخصي بنده اين است كه دكتر منظور ، محاسبه q در زمان غروب خورشيد را براي مقايسه اين معيار با ساير معيارها ، و محاسبه q براي زماني كه خورشيد در ارتفاع 5- است نيز صرفا" براي اطلاع است. وقتي خورشيد در ارتفاع 5- قرار مي گيرد ، اولين ستاره هاي آسمان قابل رويت مي شوند.
ثانيا" عبارت " خط رويت پذيري هلال در هر بازه زماني تغيير مي كند " تا كنون در جاي ديگري ديده نشده است. ما بر اساس اين معيارها مي توانيم پيش بيني كنيم كه در يك مكان معين ، هلال ماه رويت مي شود يا خير. آنچه كه جناب ابراهيمي از آن به عنوان " تغيير خط رويت پذيري هلال در هر بازه زماني "  ياد مي كنند اشتباه است و ما براي هر منطقه فقط ميتوانيم يك گزينه ( رويت شدن و يا رويت نشدن هلال ) را بكار بريم.
3- " ......براي مثال فرض مي‌كنيم كه يك هلال بحراني داريم و معيار ما همان معيار رصدخانه آفريقاي حنوبي باشد. خط رويت پذيري هلال براي لحظه غروب خورشيد محاسبه شده. فرض كنيم هلال از ديد رويت با چشم غير مسلح بحراني است و در اواخر غروب ماه، هلال با چشم غير مسلح رويت مي‌شود. من مقداري در بالاي خط معيار فوق موضع مي‌گيرم تا هلال را رويت كنم. فرض كنيم هلال را هنگامي كه دقايقي به غروب ماه مانده رويت كنم. آيا به نظر شما اينجانب معيار فوق را زير سوال برده‌ام. اگر به اما و اگرها كاري نداشته باشيم جواب منفي مي‌باشد چرا كه در اين مدت مشخصات مداري ماه مقداري بهتر شده و خط رويت پذيري جابه‌جا مي‌شود و من به احتمال زياد پايين خط مي‌باشم....."
در فرض فوق الذكر ، رويت شدن هلال دقيقا" به معناي خطاي معيار است. همانگونه كه عرض شد ، خطوط رويت پذيري هلال بر اساس يك معيار خاص و براي يك مكان و زمان معين ، در بازه هاي زماني تغيير نمي كند. بنابراين اگر در محدوده اي كه آن معيار پيش بيني عدم رويت هلال مي كند ، موفق به رويت هلال شويم ، خطاي آن معيار اثبات مي شود.
4- "..... همه معيارهاي موجود در نرم‌افزار دكتر Monzur Ahmed به غير از معيار دكتر يالوپ كه از اختلاف ارتفاع استفاده مي‌كند و معيار B دكتر الياس بقيه معيارها يكي از عوامل را ارتفاع ماه در لحظه غروب خورشيد لحاظ كرده‌اند. اين نشان مي‌دهد كه ساخت اين معيارها فقط براي لحظه غروب خورشيد بوده است. به همين دليل ما نمي‌توانيم از معيارهاي فوق در زمان‌هاي ديگر استفاده كنيم و مجبوريم اصلاحي روي آن انجام دهيم تا معيارهاي فوق در بازه‌هاي زماني مختلف جواب دهند...."
اين نيز برداشت اشتباهي است كه از اين معيارها شده است. هر چند كه محاسبات در اين معيارها براي لحظه غروب خورشيد انجام مي شود ، اما معناي اين معيارها اين است كه اگر هلال ماه در زمان غروب خورشيد يك مكان معين داراي پارامتها و مختصات خاصي باشد ، اين هلال در فاصله زماني بين غروب خورشيد تا غروب ماه رويت خواهد شد. بنابراين انجام محاسبات براي زمان غروب خورشيد ، خطا نيست و لزومي هم براي اصلاح آن ديده نمي شود.
5- " ....... به نظر من آقاي يالوپ از اين مسأله با خبر بوده كه اگر از ارتفاع ماه استفاده كند معيار او در لحظه‌اي كه خورشيد طلوع و يا غروب كرده قابل محاسبه است. لذا از عامل اختلاف ارتفاع استفاده كرده است. جالب است بدانيد كه معيار ايشان تنها معياري است كه بدون هيچ‌گونه تغييري خط رويت پذيري آن حتي در هلال‌هاي صبحگاهي به‌ دست مي‌آيد......"
اگر نظر فوق صحيح باشد ( كه بنده از آن اطلاعي ندارم ) آن وقت اين سوال پيش مي آيد كه چرا جناب آقاي ابراهيمي از اين معيار براي پيش بيني رويت پذيري هلال صبحگاهي ربيع الاول 1425 استفاده نكرده اند؟!!
6- "....... من براي اصلاح معيار رصدخانه آفريقاي جنوبي ابتدا به لحظه غروب خورشيد مراجعه كردم. با اضافه كردن ارتفاع منفي خورشيد به ارتفاع مثبت ماه به پارامتر اختلاف ارتفاع ماه و خورشيد رسيدم. به خاطر همين دليل ساده بعد از آن مقدار پارامتر ارتفاع منفي خورشيد كه مقدار آن به طور متوسط 836/0 درجه يا به عبارتي 50 دقيقة قوسي را به دو خط معيار فوق اضافه كردم. حال معيار فوق بر اساس اختلاف سمت و اختلاف ارتفاع به دست مي‌آمد و همچنين اين امكان را به من مي‌داد كه در هر بازه زماني خط رويت پذيري را به دست آورم......."
بنا به دلايلي كه در بالا به آن اشاره شد ، اين كار باعث مي شود كه اين معيار ، ديگر معيار رصدخانه آفريقاي جنوبي نباشد و يك نظر شخصي به حساب آيد.
7- "..... در لحظه طلوع خورشيد، ماه بالاي افق و خورشيد زير افق مي‌باشد حال آن‌كه در لحظه طلوع ماه، هم ماه و هم خورشيد در زير افق مي‌باشند. چون ارتفاع منفي خورشيد نسبت به سطح افق مي‌باشد ما زماني مي‌توانيم از آن استفاده كنيم كه ماه به همان مقدار ارتفاع منفي كه در پايين افق قرار دارد در بالاي افق قرار گيرد. آن موقع تفاوتي بين لحظه طلوع خورشيد و لحظه طلوع ماه به وجود نمي‌آيد يا به اصطلاح متقارن شده‌اند. اما ما از اصل طلوع ماه دور شده‌ايم و ماه طلوع كرده است....."
واقعيت اينكه منظور جناب آقاي ابراهيمي را درست متوجه نشدم. اما توجه ايشان را به اين نكته هم جلب مي نمايم كه حتي در زمان طلوع خورشيد هم ، بدليل شكست نور در جو ، ماه در ارتفاعي بيشتر از ميزان واقعي آن ديده مي شود.
8- "...... همان طور كه مي‌دانيم هلال‌هاي با اختلاف سمت زياد و ارتفاع كم، در سمت سريعتر از ارتفاع حركت مي‌كنند يا به اصطلاح خيلي ملايم به خورشيد نزديك مي‌شوند. اگر ما از ارتفاع منفي خورشيد در لحظه طلوع ماه استفاده كنيم با اين قاعده منافات دارد. براي درك بهتر اين موضوع از هلال صبحگاهي ربيع‌الاول در تهران با عرض جغرافيايي 40/35 شمالي و طول جغرافيايي 26/51 شرقي كمك گرفته‌ام......"
اين تعاريف را به درستي متوجه نشدم و اميدوارم با توضيحات جناب آقاي قاضي مير سعيد موضوع روشن شود.
با احترام
عليرضا بوژمهراني
اصفهان – بامداد يك شنبه 27/2/1383

;

استفاده از مطالب فقط برای مقاصد غیرتجاری و با ذکر منبع بلامانع است. کلیه حقوق این سایت متعلق به تیم برنامه نویسی آویسا می‌باشد .