پــایــگــــــاه اطــــلاع رســـــانـــی هــــلال مـــــاه

www.Helalemah.ir

امروز : شنبه مورخ 24 مهر 1400 هجری شمسی ، مطابق با 9 ربیع الاول 1443 هجری قمری ، مطابق با 16 اکتبر 2021 میلادی

بررسي وضعيت رويت پذيري هلال صبحگاهي ربيع الاول 1425 ، به قلم علي ابراهيمي سراجي

منبع : سایت کمان آسمانی

به نام خدا

جناب آقاي بوژمهراني با عرض سلام

روز سه‌شنبه تماسي تلفني با استاد گرامي جناب آقاي قاضي ميرسعيد داشتم. هلال فوق بسيار جالب است به طوري كه ايشان با بررسي اين هلال صحبت‌هاي جالبي را مطرح كردند. با توجه به اين‌كه جنابعالي خط رويت پذيري هلال را به‌دست آورده بوديد ايشان فرمودند كه خط رويت‌پذيري را به‌دست نياوردند. من به ايشان (گفتم) كه خط رويت‌پذيري اينجانب با استفاده از معيار اصلاحي رصدخانه آفريقاي جنوبي و پارامترهاي اختلاف سمت و اختلاف ارتفاع در لحظه طلوع ماه در نواحي جنوب ايران به دست آمده. همين مسأله باعث شد كه ايشان همان زمان خط تقريبي هلال فوق را با استفاده از معيار خودشان به دست آورند كه از حدود شهر مشهد شروع مي‌شد و با عبور از اصفهان به آبادان ختم مي‌شد.

ايشان فرمودند كه نامه‌اي براي شما بنويسم. از قول ايشان مي‌نويسم كه با توجه به اين‌كه جنابعالي خط رويت‌پذيري را به دست آورديد ايشان ديگر خط را به‌دست نمي‌آورند.  من به ايشان (گفتم) كه آيا گزارش فوق را ارسال كنم. ايشان در جواب گفتند كه با توجه به اين‌كه سايت كمان آسماني سايت آزادي است و ضمن اين‌كه من هر ماه خط رويت‌پذيري را به دست مي‌آورم گزارش فوق را ارسال نمايم تا با صلاحديد شما در سايت استفاده شود. من نيز به ايشان (گفتم) كه احتمالاً شما از پارامتر ارتفاع منفي خورشيد استفاده كرديد كه خط رويت اين قدر بالا آمده است.

در پايان از تلاش‌هاي بي‌وقفه شما در سايت كمان آسماني سپاسگزارم.

با تشكر

علي ابراهيمي سراجي

 

بسم الله الرحمن الرحيم

نقشه روئيت پذيري هلال صبحگاهي ربيع‌الاول 1424

جناب آقاي بوژمهراني با عرض سلام و خسته نباشيد

با توجه به نزديكي زمان رويت هلال صبحگاهي ربيع‌الاول تصميم گرفتم تا خط رويت پذيري هلال با چشم غير مسلح را خدمت رصدگران عزيز ارائه دهم.

همان طور كه استاد گرامي جناب آقاي قاضي‌ميرسعيد فرمودند، طلوع ماه در هلال‌هاي صبحگاهي بهترين لحظه براي روئيت آن‌ها مي‌باشد لذا خط رويت پذيري نيز بايد بر اساس لحظه طلوع ماه به دست آيد. اما اين سوال بزرگ براي من مطرح شد كه اگر بخواهم از معيار رصدخانه آفريقاي جنوبي استفاده كنم چه عاملي را بايد به جاي ارتفاع ماه لحاظ كنم. تنها دو عامل را مي‌توانستم استفاده كنم. يا ارتفاع خورشيد در زير افق و يا اختلاف ارتفاع ماه و خورشيد. ابتدا اختلاف ارتفاع را مورد بررسي قرار دادم. در همان نگاه اول متوجه شدم كه اين عامل مي‌تواند بهترين جايگزين براي ارتفاع ماه باشد.

آيا راصداني كه از نرم‌افزار دكتر Monzur Ahmed استفاده مي‌كنند به اين مس‍أله دقت كرده‌‌اند كه چرا به غير از معيار دكتر يالوپ كه خط رويت پذيري آن در سه زمان حساب شده بقيه معيارها فقط لحظه غروب خورشيد را لحاظ كرده‌اند؟

اين مسأله درست است كه لحظه غروب خورشيد از طرف تمام مجامع مرتبط با بحث رويت هلال به عنوان لحظه استاندارد در نظر گرفته شده و همه مشخصات ماه و خورشيد براي اين لحظه به دست مي‌‌‌آيد اما همان طور كه شما به طور بارز در معيار دكتر يالوپ ملاحظه مي‌كنيد خط رويت پذيري هلال در هر بازه زماني تغيير مي‌كند. پس معياري داراي قابليت مي‌باشد كه ما بتوانيم در هر بازه زماني دلخواه خط رويت پذيري آن را به دست آوريم. براي مثال فرض مي‌كنيم كه يك هلال بحراني داريم و معيار ما همان معيار رصدخانه آفريقاي حنوبي باشد. خط رويت پذيري هلال براي لحظه غروب خورشيد محاسبه شده. فرض كنيم هلال از ديد رويت با چشم غير مسلح بحراني است و در اواخر غروب ماه، هلال با چشم غير مسلح رويت مي‌شود. من مقداري در بالاي خط معيار فوق موضع مي‌گيرم تا هلال را رويت كنم. فرض كنيم هلال را هنگامي كه دقايقي به غروب ماه مانده رويت كنم. آيا به نظر شما اينجانب معيار فوق را زير سوال برده‌ام. اگر به اما و اگرها كاري نداشته باشيم جواب منفي مي‌باشد چرا كه در اين مدت مشخصات مداري ماه مقداري بهتر شده و خط رويت پذيري جابه‌جا مي‌شود و من به احتمال زياد پايين خط مي‌باشم. همه معيارهاي موجود در نرم‌افزار دكتر Monzur Ahmed به غير از معيار دكتر يالوپ كه از اختلاف ارتفاع استفاده مي‌كند و معيار B دكتر الياس بقيه معيارها يكي از عوامل را ارتفاع ماه در لحظه غروب خورشيد لحاظ كرده‌اند. اين نشان مي‌دهد كه ساخت اين معيارها فقط براي لحظه غروب خورشيد بوده است. به همين دليل ما نمي‌توانيم از معيارهاي فوق در زمان‌هاي ديگر استفاده كنيم و مجبوريم اصلاحي روي آن انجام دهيم تا معيارهاي فوق در بازه‌هاي زماني مختلف جواب دهند. به نظر من آقاي يالوپ از اين مسأله با خبر بوده كه اگر از ارتفاع ماه استفاده كند معيار او در لحظه‌اي كه خورشيد طلوع و يا غروب كرده قابل محاسبه است. لذا از عامل اختلاف ارتفاع استفاده كرده است. جالب است بدانيد كه معيار ايشان تنها معياري است كه بدون هيچ‌گونه تغييري خط رويت پذيري آن حتي در هلال‌هاي صبحگاهي به‌ دست مي‌آيد. من براي اصلاح معيار رصدخانه آفريقاي جنوبي ابتدا به لحظه غروب خورشيد مراجعه كردم. با اضافه كردن ارتفاع منفي خورشيد به ارتفاع مثبت ماه به پارامتر اختلاف ارتفاع ماه و خورشيد رسيدم. به خاطر همين دليل ساده بعد از آن مقدار پارامتر ارتفاع منفي خورشيد كه مقدار آن به طور متوسط 836/0 درجه يا به عبارتي 50 دقيقة قوسي را به دو خط معيار فوق اضافه كردم. حال معيار فوق بر اساس اختلاف سمت و اختلاف ارتفاع به دست مي‌آمد و همچنين اين امكان را به من مي‌داد كه در هر بازه زماني خط رويت پذيري را به دست آورم.

حال اگر ارتفاع منفي ماه و خورشيد در لحظه طلوع ماه را مي‌گرفتم مشكلات زير پديد مي‌آمد.

در لحظه طلوع خورشيد، ماه بالاي افق و خورشيد زير افق مي‌باشد حال آن‌كه در لحظه طلوع ماه، هم ماه و هم خورشيد در زير افق مي‌باشند. چون ارتفاع منفي خورشيد نسبت به سطح افق مي‌باشد ما زماني مي‌توانيم از آن استفاده كنيم كه ماه به همان مقدار ارتفاع منفي كه در پايين افق قرار دارد در بالاي افق قرار گيرد. آن موقع تفاوتي بين لحظه طلوع خورشيد و لحظه طلوع ماه به وجود نمي‌آيد يا به اصطلاح متقارن شده‌اند. اما ما از اصل طلوع ماه دور شده‌ايم و ماه طلوع كرده است.

همان طور كه مي‌دانيم هلال‌هاي با اختلاف سمت زياد و ارتفاع كم، در سمت سريعتر از ارتفاع حركت مي‌كنند يا به اصطلاح خيلي ملايم به خورشيد نزديك مي‌شوند. اگر ما از ارتفاع منفي خورشيد در لحظه طلوع ماه استفاده كنيم با اين قاعده منافات دارد. براي درك بهتر اين موضوع از هلال صبحگاهي ربيع‌الاول در تهران با عرض جغرافيايي 40/35 شمالي و طول جغرافيايي 26/51 شرقي كمك گرفته‌ام.

لحظه طلوع ماه ساعت 4:19:30 و لحظه طلوع خورشيد 5:56:56 با اختلاف 5/3+ از گرينويچ مي‌باشد. عمليات زير را ابتدا براي اختلاف ارتفاع و بعد براي ارتفاع منفي خورشيد و ارتفاع مثبت ماه در دو بازه طلوع ماه و خورشيد انجام دادم.

براي اختلاف ارتفاع، ابتدا اختلاف سمت ماه و خورشيد در دو بازه زماني فوق را از يكديگر كم كردم.

درجه 660/0= ( لحظة طلوع خورشيد ) 710/9- ( لحظة طلوع ماه ) 370/10 :سمت ماه

بعد همين روش را براي اختلاف ارتفاع اين دو زمان انجام دادم.

درجه 375/0= ( لحظه طلوع ماه ) 746/6- ( لحظه طلوع خورشيد ) 121/7 :ارتفاع ماه

همان طور كه مي‌بينيد ماه در سمت بيشتر از ارتفاع جابه‌جا شده است و كاملاً صحيح است.

براي ارتفاع منفي خورشيد ابتدا بار ديگر اختلاف سمت ماه و خورشيد در دو بازه زماني را از يكديگر كم كردم.

درجه 660/0= ( لحظه طلوع خورشيد ) 710/9- ( لحظه طلوع ماه ) 370/10 :سمت ماه

بعد ارتفاع منفي خورشيد در لحظه طلوع ماه را ابتدا به مثبت تبديل كردم و بعد از ارتفاع مثبت ماه در لحظه طلوع خورشيد كم كردم.

درجه 272/1= ( لحظه طلوع خورشيد ) 286/6- ( لحظه طلوع ماه ) 558/7 :ارتفاع ماه

همان طور كه مي‌بينيد در اين رابطه، ماه در ارتفاع سريعتر از سمت جابه‌جا شده كه اين با اصل فوق منافات دارد.

اين دو دليل به همراه چند دليل ديگر باعث شد تا من از اختلاف ارتفاع ماه و خورشيد به جاي ارتفاع منفي خورشيد در لحظه طلوع ماه استفاده كنم. البته با اصلاحي كه قبلاً بر روي ارتفاع انجام دادم.

هلال اين ماه از جمله هلال‌هاي استثنايي در ايران مي‌باشد. همه ما مي‌دانيم كه در هلال‌هاي صبحگاهي به دليل نزديك شدن ماه به خورشيد ، اختلاف ارتفاع ماه و خورشيد كم مي‌شود ولي معمولاً در عرض‌هاي جغرافيايي بالا به دليل زاويه كم استواي سماوي با افق زماني پيش مي‌آيد كه از ديد ناظر ، ماه به جاي اين‌كه به خورشيد نزديك شود از آن دور مي‌شود. اين اتفاق زماني رخ مي‌دهد كه ماه در گره صعودي قرار بگيرد. در اين‌گونه هلال‌ها موقعيت ماه بعد از طلوع خورشيد بهتر مي‌شود. لذا خط رويت‌پذيري نيز در عرض جغرافيايي به جاي اين‌كه به سمت پايين جابه‌جا شود به سمت بالا مي‌رود.

به اين ترتيب دو خط رويت پذيري با چشم غير مسلح در لحظه طلوع ماه با رنگ آبي و در لحظه‌اي كه خورشيد 5 درجه زير افق مي‌باشد ( لحظه وداع با چشم غير مسلح ) با رنگ قرمز را با استفاده از نرم‌افزار دكتر Monzur Ahmedو بر اساس مختصات مكان مركزي و معيار اصلاح شده رصدخانه آفريقاي جنوبي بر اساس اختلاف سمت و اختلاف ارتفاع ماه و خورشيد در لحظه طلوع ماه و با در نظر نگرفتن شكست نور به دست آوردم.

خط آبي از روستاي مرزي « گمشاد » واقع در استان سيستان و بلوچستان با عرض جغرافيايي21/31 شمالي و طول جغرافيايي 42/61 شرقي آغاز و در « بندر گناوه » واقع در استان بوشهر با عرض جغرافيايي35/29 شمالي و طول جغرافيايي 31/50 شرقي پايان مي‌يابد.

خط قرمز از روستاي مرزي « چاه سگك » واقع در استان خراسان با عرض جغرافيايي 04/32 شمالي و 54/60 شرقي آغاز و در  روستاي مرزي « شاه عبدالله » واقع در استان بوشهر با عرض جغرافيايي 11/30 شمالي و طول جغرافيايي 07/50 شرقي پايان مي‌يابد.

 مناطقي كه در بالاي خط قرمز قرار دارند هلال را فقط با چشم مسلح و مناطق پايين خط قرمز مي‌توانند در صورت مساعد بودن شرايط جوي هلال را با چشم غير مسلح رويت كنند.

رصدخانه آفريقاي جنوبي به دليل كمبود گزارش‌هاي رصدي هلال‌هاي ميل جنوبي ، نتوانسته شيب خط را دقيق رسم كند لذا اين خط يك بار توسط جناب آقاي كريمي در هلال صبحگاهي صفر 1424 واقع در شهر بروجن ( نقشه 1 ) و بار ديگر توسط استاد گرامي جناب‌آقاي قاضي‌ميرسعيد در هلال صبحگاهي صفر 1425 واقع در شهر تهران ( نقشه 2 ) زير سوأل رفته و اصلاح معيار فوق احتياج به گزارشات رصدي زيادي دارد. لذا از عموم راصداني كه در بالاي خط فوق قرار دارند در خواست مي‌نمايم كه به رويت اين هلال كه شباهت‌هاي نزديكي نيز به هلال شوال1425 دارد ، اقدام نمايند و حتي از آن عكس و فيلم تهيه نمايند.

                                                                                                        نقشه یک

                                                                                                         نقشه دو

در پايان اميدوارم كه همه رصدگران در رويت هلال فوق موفق باشند.

با آرزوي سربلندي براي شما

علي ابراهيمي سراجي

 

 

با سلام به تمامي همكاران و بازديد كنندگان از سايت كمان آسماني

 

متن بالا طي دو نامه جداگانه توسط دوست و همكار محترم جناب آقاي ابراهيمي ارسال شده كه عينا" در اين سايت درج شده است. نظر به اهميت اين مطالب و بحثهاي بعدي كه در مورد آن انجام مي شود ، اين نوشتار در بخش مقالات قرار گرفته است. همانگونه كه از جناب قاضي مير سعيد نقل قول شده است ، كمان آسماني سايت آزادي است و تمامي همكاران محترم مي توانند ضمن بيان نظرات علمي خود ، مندرجات اين سايت را مورد نقد و بررسي قرار دهند. مشاركت هر چه بيشتر شما در بحثهاي اين سايت ، آرزوي هميشگي ما بوده ، هست و خواهد بود.

 

 


;

استفاده از مطالب فقط برای مقاصد غیرتجاری و با ذکر منبع بلامانع است. کلیه حقوق این سایت متعلق به تیم برنامه نویسی آویسا می‌باشد .