پــایــگــــــاه اطــــلاع رســـــانـــی هــــلال مـــــاه

www.Helalemah.ir

امروز : چهارشنبه مورخ 5 آبان 1400 هجری شمسی ، مطابق با 20 ربیع الاول 1443 هجری قمری ، مطابق با 27 اکتبر 2021 میلادی

ارزش علمی رويت هلال رمضان 1423 در ايران

 منبع : سایت کمان آسمانی

بنام خدا
نام و نام خانوادگی گزارش دهنده : عليرضا بوژمهرانی
عنوان گزارش: ارزش علمی رويت هلال رمضان 1423
محل انجام کار: همايجان ، استان فارس
نوع کار: رصد هلال ماه
amehrani2001@yahoo.com نشانی پست الکترونيکی:
مراجع و منابع علمی مورد استفاده:
- رويت هلال ماههای قمری در ايران ، تاليف آقايان صياد ، گياهی ، طارمی نجوم به زبان ساده ، ماير دگانی ، ترجمه دکتر محمدرضا خواجه پور
 http://www.isfahan.ir/kamaneasemani/ - سايت کمان آسمانی
Moon Calculator ver. 6 (by Dr. Mozur Ahmed)- نرم افزار
A Method for predicting the First Sighting of the New Moon Crescent (Bernard Yallop)
First Visibility of the Lunar Crescent (John A. R. Caldwell & C. David Laney)

1- چکيده
در ساعت 17:31 روز سه شنبه 14 آبان 1381 برابر با 29 شعبان 1423 و 5 نوامبر 2002 ، هلال ماه رمضان 1423 توسط اينجانب در منطقه ی همايجان ( کيلومتر 50 جاده ی شيراز به ياسوج ) ، با استفاده از دوربين دوچشمی رويت شد. اين رصد علاوه بر اهميت مذهبی آن ، آزمايشی برای نظريه پروفسور برنارد يالوپ بود. بر اساس اين نظريه اگر مقدار محاسبه شده ی پارامتر کيو بيشتر از 232/0 – باشد ، هلال ماه قابل رويت خواهد بود در حاليکه مقدار کيو برای هلال رمضان 1423 در منطقه ی همايجان و در غروب روز 14 آبان 233/0 – بود. اين رصد موفق ، نشان داد که اين نظريه قدری محتاطانه است و نياز به تجديد نظر دارد. 
2- مقدمه
رويت هلال ماه نو مورد توجه جمع کثيری از مردم جهان در گذشته و حال بوده و هست. اعتقادات مذهبی ، علايق علمی و تنظيم تقويم قمری ، از جمله ی مهمترين انگيزه های رويکرد مردم و دانشمندان به اين امر است. برای ورود به بحث رويت هلال ماه ، لازم است در ابتدا وضعيت مدار ماه ، برخی اصطلاحات ، نظريه های رويت هلال و نظريه يالوپ را به اختصار تشريح نمايم.
1-2- مدار ماه
ماه در يک مدار بيضوی شکل بدور زمين در گردش است و زمين در يکی از کانونهای اين بيضی قرار دارد. حداقل فاصله ماه تا زمين ( حضيض مداری ) حدود 356000   کيلومتر و حداکثر آن ( اوج مداری ) حدود 406000  کيلومتر است. ماه در مدت زمان 27 روز و 7 ساعت و 43 دقيقه ، يک گردش 360 درجه ای خود بدور زمين را ، کامل ميکند. در محاسبه مدت زمان يک سال خورشيدی ، فاصله زمانی بين دو همراستائی متوالی زمين ، خورشيد و ستارگان مشخص دوردست را يک سال خورشيدی می نامند. در مورد يک ماه قمری نيز فاصله ی زمانی دو همراستائی متوالی زمين ، ماه و خورشيد را يک ماه هلالی می نامند. همراستائی زمين ، ماه و خورشيد در زمانی روی ميدهد که مرکز اين سه جرم در يک صفحه قرار بگيرند. اين حالت را قران نيرين نيز می نامند. در زمان قران نيرين ، مراکز اين سه جرم الزاما" بر روی يک خط راست قرار نمی گيرند و اين بدليل زاويه ای است که بين صفحه ی مدار ماه با صفحه ی دايرة البروج وجود دارد که مقدار آن حدود 5 درجه است. اگر مراکز اين سه جرم در زمان قران نيرين ، بر روی يک خط راست قرار داشته باشند ، پديده ی خورشيد گرفتگی روی خواهد داد.
ماه در مدت 27 روز و 7 ساعت و 43 دقيقه ، يک گردش 360 درجه ای خود بدور زمين را کامل ميکند ، اما در طول اين مدت ، زمين نيز مقداری از مدار خود بدور خورشيد را می پيمايد. بنابراين 2 روز و 5 ساعت و 1 دقيقه ی ديگر وقت لازم است تا همراستائی مجدد زمين ، ماه  و خورشيد صورت پذيرد. بنابراين مدت زمان يک ماه هلالی حدود 29 روز و 12 ساعت و 44 دقيقه است. تعريف يک ماه قمری اسلامی ، با تعريف ماه هلال متفاوت است. يک ماه اسلامی ، فاصله ی زمانی بين مشاهده ی متوالی دو هلال اول ماه توسط ناظر زمينی است. تعداد روزهای ماههای قمری 29 يا 30 روز است.
در زمان قران نيرين ، نيمه ی تاريک ماه بسمت زمين قرار دارد. پس از قران نيرين و با بزرگ شدن زاويه ی ماه ، زمين ، خورشيد ، هلال ماه شکل گرفته و با گذشت زمان بر ضخامت آن افزوده ميگردد. حدود 7 روز پس از قران نيرين ، 50 درصد ، و 14 روز پس از قران نيرين 100 سطح ماه که بسمت زمين است ، روشن ديده ميشود. پس از آن اين روند معکوس شده و با گذشت زمان سطح روشن ماه برای ناظر زمينی کمتر و کمتر ميشود تا بلاخره در زمان قران نيرين بعدی به صفر برسد.
2-2- اصطلاحات
شکل پيوست شماره 1 وضعيت قرار گيری خورشيد و ماه را در زمان غروب خورشيد نشان ميدهد:

 خورشيد به رنگ زرد و زير افق و ماه به رنگ آبی و در يک نقطه ی دلخواه نشان داده شده است. در اين شکل:
h = خط افق
e = دايرة البروج
A = مرکز ماه
B = مرکز خورشيد
C = پای عمود ماه بر روی افق
D = پای عمود ماه بر روی دايرة البروج
AB = ارتفاع ماه از افق
BC = اختلاف سمت ماه و خورشيد
AB = جدائی زاويه ای ماه و خورشيد
BD = اختلاف طول دايرة البروجی ماه و خورشيد
AD = عرض دايرة البروجی ماه
در اينجا لازم است با چند اصطلاح ديگر نيز آشنا شويم:
سن هلال = فاصله ی زمانی بين قران نيرين تا زمان رصد هلال و يا اولين غروب خورشيد پس از قران نيرين
فاز = درصد سطح روشن ماه نسبت به قرص کامل ماه
مکث ماه = فاصله زمانی بين غروب خورشيد تا غروب ماه
ضخامت هلال = اندازه ی زاويه ی ضخيم ترين بخش هلال ( بخش ميانی ) به دقيقه قوسی
3-2- نظريه های علمی رويت پذيری هلال ماه
اولين مطالعه نظری در مورد شکل گيری هلال را يک دانشمند فرانسوی بنام آندره دانژان در سال 1932 انجام داد. نتايج اين مطالعات نشان ميداد هلال ماه در صورتی شکل ميگيرد که جدائی زاويه ای ماه و خورشيد از 7 درجه بيشتر باشد. اين نظريه مورد پذيرش کارشناسان و دانشمندان رويت هلال قرار گرفته و از آن بعنوان حد دانژان ياد می شود. نظريه های اوليه در مورد رويت پذيری هلال ، بيشتر متوجه سن هلال و مدت زمان مکث آن بود. اما ميزان خطای اين نظريه ها خيلی زياد بود. دانشمندان ايرانی و مسلمان در قرون اوليه پس از اسلام ، بيشتر با توجه به عرض دايرة البروجی ماه و اختلاف طول دايرة البروجی ماه و خورشيد در مورد رويت پذيری هلال نظر ميدادند. در قرن بيستم دانشمندان چندين نظريه در مورد رويت پذيری هلال ارائه دادند که تقريبا" تمامی آنها بر اساس ميزان ارتفاع هلال از افق در زمان غروب خورشيد و اختلاف سمت آن با خورشيد ارائه شده است. فادرينگهم ، ماوندر ، بروين ، دانشمندان هندی و پروفسور محمد الياس از جمله نظريه پردازان در اين زمينه هستند. نکته مشترک در مورد تمام اين نظريه ها اين است که اولا" همه بر اساس ارتفاع هلال و اختلاف سمت آن با خورشيد در زمان غروب خورشيد بنا شده اند ، ثانيا" محاسبات در اين نظريه ها در دستگاه زمين مرکزی صورت ميگيرد و ثالثا" اين نظريه ها برای رويت هلال با چشم غير مسلح قابل استفاده هستند.
جان کالدول و ديويد لنی از رصدخانه اخترشناسی آفريقای جنوبی ، نظريه جديدی در مورد رويت پذيری هلال ارائه دادند که دو تفاوت اساسی با نظريه های قبلی داشت. در اين نظريه محاسبات در دستگاه مکان مرکزی انجام شده و نيز رويت پذيری هلال با چشم مسلح و چشم غير مسلح را تواما" مورد بررسی قرار ميگيرد. در اين نظريه نيز مبنای اصلی کار، ارتفاع هلال از افق و اختلاف سمت آن با خورشيد در زمان غروب خورشيد است. اگر در شکل شماره 1 مثلث ای ، بی ، سی را مد نظر قرار دهيم ، خواهيم يافت که در تمام نظريه های فوق ، هر چند که دانشمندان ارتفاع و اختلاف سمت را مورد توجه قرار داده اند ولی اين دو ارتباط مستقيمی هم با جدائی زاويه ای ماه و خورشيد دارند. بنابراين اين پارامتر مهم بطور غير مستقيم در اين نظريه ها ايفای نقش می نمايد.
هر چند که در نظريه های فوق ، پارامترهای اصلی در مورد رويت پذيری هلال ، دخيل هستند اما يک پارامتر ديگر وجود دارد که در اين نظريه ها توجهی به نقش آن نشده است و آن فاصله زمين تا ماه است. اگر فرض نماييم در دو موقيعيت زمانی متفاوت رويت هلال ، ارتفاع ، اختلاف سمت ، جدائی زاويه ای و عرض دايرة البروجی ماه با هم برابر باشد ، و تنها تفاوت اين باشد که در يک موقعيت ماه در اوج و در ديگری در حضيض باشد ، بطور قطع و يقين رويت هلالی که در حضيض باشد راحت تر از رويت هلالی است که در اوج قرار دارد.
در سال  1997 پروفسور برنارد يالوپ از رصدخانه سلطنتی گرينويچ انگلستان ، نطريه ای را در مورد رويت پذيری هلال ارائه دادند که تفاوتهای اساسی با تمام نظريه های قبلی داشت. اين تفاوتها بشرح ذيل است:
- در نظريه قبلی محاسبات برای زمان غروب خورشيد انجام می شود و در نظريه يالوپ محاسبات برای زمانی که 9/4 مدت مکث ماه سپری شده باشد انجام ميگيرد.
- در نظريه های قبلی ، محاسبات در يک دستگاه مختصات انجام می شد و در نظريه يالوپ محاسبات در هر دو دستگاه زمين مرکزی و مکان مرکزی انجام ميشود.
- در نظريه يالوپ با مبنا قرار دادن ضخامت هلال ، ضمن توجه به جدائی زاويه ای ماه و خورشيد ، فاصله زمين تا ماه نيز لحاظ ميشود.
- در نظريه های قبلی ارتفاع هلال از افق مبنا بود و در نظريه يالوپ اختلاف ارتفاع ماه و خورشيد ملاک عمل است.
- در نظريه های قبلی فقط به رويت شدن و يا رويت نشدن هلال اشاره می شود و در نظريه يالوپ در صورت رويت پذير بودن هلال ، جزئيات بيشتری در مورد چگونگی رويت هلال نيز مطرح می شود.
4-2- نظريه پروفسور يالوپ
در نظريه يالوپ ، پارامتری بنام کيو برای زمانی که 9/4 مدت مکث ماه سپری شده باشد محاسبه ميشود. فرمول محاسبه کيو عبارت است از :
q = (ARCV - (11·8371 - 6·3226 W' + 0·7319 W' 2 - 0·1018 W' 3)) / 10
W = ضخامت هلال در دستگاه مکان مرکزی
ARCV = اختلاف ارتفاع ماه و خورشيد در دستگاه زمين مرکزی
برای هلال اول ماه ، دامنه ی کيو از 1- تا 1+ است. در اين نظريه بر اساس ميزان محاسبه شده کيو ، چگونگی رويت پذيری هلال بصورت زير اعلام ميشود:



Criterion             Range                Remarks                              Visibility Code  
                                                     (A)            q > +0·216             Easily visible (ARCL ³ 12°)                                     V
                                                         (B)     +0·216 ³ q > -0·014     Visible under perfect conditions                           V(V)
                                                            (C)     -0·014 ³ q > -0·160     May need optical aid to find crescent                   V(F)
                                                            (D)     -0·160 ³ q > -0·232     Will need optical aid to find crescent                    I(V)
                                                             (E)     -0·232 ³ q > -0·293     Not visible with a telescope ARCL £ 8·5°              I(I)
                                                            (F)             -0·293 ³ q             Not visible, below Danjon limit, ARCL £ 8°             I

3- شرح مساله
1-3- وضعيت رويت پذيری هلال رمضان 1423 در ايران

در شامگاه سه شنبه 14 آبان 1381 ، هلال ماه رمضان 1423 در موقعيتی قرار ميگرفت که شرايط مناسبی برای آزمايش نظريه يالوپ را فراهم ميساخت. آقايان محمدرضا صياد (پژوهشگر رويت هلال و عضو هيات موسس گروه غير حرفه ای رويت هلال ماههای قمری جوان در ايران) و سيد محسن قاضی مير سعيد (رکورد دار رويت هلال با چشم غير مسلح در ايران و چشم مسلح در ايران وجهان) و اينجانب خط رويت پذيری هلال را در ايران بصورت زير رسم کرده بوديم:
- آقای محمد رضا صياد ( روش مقايسه ای ) : خط رويت پذيری هلال ماه با چشم مسلح از شهر آبادان در استان خوزستان و روستای بيگدگ ، واقع در 140 کيلومتری جنوب غربی شهر سراوان در استان سيستان و بلوچستان عبور ميکند.
- آقای سيد محسن قاضی مير سعيد ( روش تجربی) : خط رويت هلال ماه با چشم مسلح از روستای لوليه واقع در 13 کيلومتری جنوب غربی بخش بستان در استان خوزستان و روستای سفيدک ، واقع در 33 کيلومتری جنوب شرقی شهر زاهدان در استان سيستان و بلوچستان عبور ميکند.
- آقای عليرضا بوژمهرانی ( نظريه يالوپ ) : خط رويت هلال ماه با چشم مسلح از روستای طلائيه قديم ، واقع در 77 کيلومتری جنوب غربی شهر اهواز در استان خوزستان و روستای پر کن ، واقع در 96 کيلومتری جنوب شرقی شهر سراوان در استان سيستان و بلوچستان عبور ميکند.
در نقشه ی پيوست شماره 2 نظر آقای مير سعيد با خط قرمز ( بالا) ، نظر اينجانب با خط آبی ( وسط ) و نظر آقای صياد با خط سبز ( پايين) نشان داده شده است.
برای آزمودن نظريه يالوپ ميبايست محلی را انتخاب ميکردم که اولا" شرايط مناسب جوی و مکانی را برای رصد هلال داشته باشد و ثانيا" در نزديکی و شمال خط رويت پذيری نظريه يالوپ قرار داشته باشد. با کمک دوست بسيار گراميم جناب آقای موسی زمانی ( شرکت اخترنمای شيراز) دو منطقه ی رصدی برای اينکار انتخاب شده بود ، که شامل منطقه همايجان ( کيلومتر 50 جاده ی شيراز به ياسوج ) و ارتفاعات مشرق به شهر سپيدان ( اردکان) بود. من از مدتها قبل خط رويت پذيری هلال را با استفاده از نظريه يالوپ بر روی نقشه ايران با مقياس 1:1،000،000 رسم کرده و مناطق نزديک به اين خط را از نظر ارتفاع از سطح دريا ، دسترسی جاده ای به محل و شرايط آب و هوايی مورد بررسی قرار داده بودم. از يک هفته مانده به روز رصد ، تصاوير ماهواره ای پوشش ابری ايران را از طريق اينترنت دريافت کرده و با استفاده از نرم افزارهای مختلف ، چگونگی جابجايی ابرها را در پهنه ايران دنبال ميکردم.
2-3- گزارش رصد
متن کامل گزارش رصد اينجانب که در سايت کمان آسمانی قرار گرفته ، بدين شرح است:
برای کم کردن ريسک رويت نشدن هلال ، تصميم گرفته بودم در خارج از اصفهان و بهمراه آقای قاضی مير سعيد به رصد بپردازم. پس از پايان گردهمائی گفتگوهای من و ايشان در مورد انتخاب مکان رصد آغاز شد. دو استان کرمان و فارس توجه ما را بيشتر از ساير نقاط بخود جلب نموده بود. ايشان از طريق دوستانشان در استان کرمان و من از طريق جناب آقای موسی زمانی ( شرکت اخترنمای شيراز ) اطلاعات مورد نياز در مورد وضعيت جوی و سايتهای رصدی را دريافت ميکرديم. دريافت تصاوير ماهواره ای هواشناسی از اينترنت کمک شايانی در اين زمينه به ما ميکرد. آقای قاضی مير سعيد در نهايت تصميم گرفتند به استان کرمان بروند. من نيز برای همراهی ايشان از شهرداری يک دستگاه خودرو سواری دريافت کردم تا در بامداد روز  سه شنبه به ايشان ملحق شوم. اما در غروب روز دوشنبه با اين تفکر که اگر هوا در استان کرمان ابری شود ، هر دوی ما شانس رويت هلال را از دست داده ايم ، در تصميم قبلی خود تجديد نظر کرده و به ايشان اطلاع دادم که به شيراز خواهم رفت. آقای موسی زمانی زحمت زيادی کشيده و 2 سايت رصدی را در نزديکی شهر سپيدان ( کيلومتر 55 جاده شيراز به ياسوج ) شناسائی کرده بودند. با ايشان اطلاع دادم که در صورتی که مزاحم نباشم ، مايلم رصد را بهمراه گروه ايشان انجام دهم.
عليرغم خستگی فراوان ناشی از تراکم برنامه هايم در روز دوشنبه ، در ساعت 12 شب بسمت شيراز براه افتادم. در طول مسير ، تنهائی ، تاريکی شب ، خلوت بودن جاده ، درخشش سحر انگيز ستاره ها در آسمانی کاملا" صاف و پخش موسيقی حيرانی با صدای شهرام ناظری ، شرايط کم نظيری را برايم فراهم آوره بود که بکلی خواب و خستگی را فراموش کرده بودم. در بخشهايی از جاده که تا کیلومترها هيچ ماشينی از کنارم عبور نميکرد و با سرعت زيادی در حال رانندگی بودم ، نوار اقيانوسی اثر ونجليس را گوش ميکردم. طنين خاص اين موسيقی برای لحظاتی اين احساس را در من بوجود آورد که سوار بر يک سفينه فضائی شده و در فضای بين ستاره ها در حال حرکت هستم.
فاصله اصفهان تا شيراز را در 4 ساعت 50 دقيقه طی کردم. پس از اقامت در هتل هما ، از شدت خستگی بخواب عميقی فرو رفتم که تقريبا" 4 ساعت بطول انجاميد. وعده من با آقای زمانی برای ساعت 14:30 بود و من در فرصت باقيمانده اطلاعات هواشناسی را از اينترنت دريافت کرده و برای آمادگی بيشتر برای رصد و بازگشت به اصفهان ، باز هم به استراحت پرداختم.
راس ساعت مقرر در فلکه دانشجو حاضر شدم. دقايقی بعد ، مينی بوسی که حامل رصدگران شيرازی بود به محل رسيد. من به اتفاق آقای زمانی و خواهر ايشان ، برای مشاهده سايتها و انتخاب يکی از آنها از گروه جدا شديم. سايت اول در فاصله حدود 10 کيلومتری سپيدان قرار داشت. اين منطقه در سمت غرب خود دشت وسيعی را دارا بود که کوههايی در افق ، نيم درجه از آن را پوشانده بودند. سايت دوم در شمال شهر سپيدان و در کنار پيست اسکی قله دنا قرار داشت. شکاف بزرگی در بين دو کوه محلی بود که مناسب برای رويت هلال تشخيص داده شده بود. در اين منطقه ديد افقی ناظر منفی بود ، اما وجود آلودگی ناشی از غبار و نيز ترس از ابری شدن هوا بدليل ارتفاع 2700 متری منطقه باعث شد که ما همان سايت اول را بعنوان سايت رصد انتخاب کنيم. مختصات جغرافيائی اين منطقه عبارت است از : عرض 30 درجه و 5 دقيقه شمالی و طول 52 درجه و 6 دقيقه شرقی با 2200 متر ارتفاع از سطح درياهای آزاد.
با در اختيار داشتن دو دستگاه جی پی اس ، ما دقت بالائی برای تعيين محتصات داشتيم. يک وسيله بسيار ساده که شامل يک خط کش و نخ بوده و توسط آقای زمانی درست شده بود،  بما کمک کرد تا ارتفاع موانع در افق و نيز مکان تقريبی هلال در را مشخص نمائيم. افق با لايه های رنگارنگی از ابرهای ضخيم ، رقيق و آسمان آبی ، تزئين شده بود. به وضوح 2 لايه آسمان صاف در افق ديده ميشد. يک لايه در ارتفاع حدود 6 درجه بود که هلال در زمان غروب خورشيد در آن محل استقرار يافته بود و لايه بعدی در ارتفاع 3-2 درجه قرار داشت. خورشيد در ساعت 17:09 در پشت کوهها غروب کرد. نرم افزار ما زمان غروب خورشيد را 17:11 نشان ميداد و اين تفاوت 2 دقيقه ای ناشی از ارتفاع نيم درجه ای کوهها بود. پس از ثبت زمان غروب خورشيد ، من از افق عکس گرفته و سپس رصد هلال را شروع کردم. مينی بوس حامل دوستان شيرازی ، لحظاتی بعد به ما ملحق شدند. اکثر اين دوستان برای رويت هلال نيامده بودند و ظاهرا" تصميم داشتند با تاريک شدن هوا به رصد آسمان بپردازند. در نتيجه رويت هلال را فقط با 3 همراه انجام ميدادم. در زمان غروب خورشيد با اينکه هلال در بخش صاف آسمان قرار داشت ، اما بخاطر روشنی هوا مطمئن بودم که هلال مشاهده نخواهد شد. در زير اين بخش صاف لايه هايی از ابرهای رقيق قرار داشت. به دوستان گفتم اگر اين هلال بخواهد خودی نشان دهد بايد در لايه صاف پائينی منتظر شکار آن باشيم. با گذشت زمان التهاب بيشتری بر من حاکم ميشد ، چون راه زيادی برای رصد اين هلال آمده بودم و اگر شرايط جوی باعث عدم رويت هلال ميشد ، خستگی راه برايم دوچندان مينمود.
در حاليکه مشغول اسکن لايه صاف پائينی بودم ، ناگهان هلال را در دام دوربين 70*12 خود ديدم. ضخامت هلال برايم عجيب مينمود. اين هلال را نميتوان يک هلال باريک ناميد. من صبح روز قبل نيز آخرين هلال صبحگاهی شعبان را ديده بودم. فاز هلال رمضان فقط اندکی از هلال صبحگاهی ديروز کمتر بود و رصد آن با دوربينم بسادگی در حال انجام بود. چندين بار گفتم " هلال را ديدم ، هلال را دارم ميبينم ". اما ديدم کسی موقعيت آن را از من سوال نميکند. چشم از دوربين برداشته و ساعت را ياددشت کردم. ساعت دقيقا" 17:31 بود و از غروب خورشيد 22 دقيقه سپری شده بود. در زمانی که من به هلال مشغول بودم دوستان قدری از من فاصله گرفته بودند. من به ايشان اطلاع دادم و برای تعيين محل استقرار ماه مجددا" با دوربين به آن چشم دوختم. بار ديگر هلال را براحتی يافتم. محل آن را با کمک عوارض زمين به دوستان نشان دادم. اما تلاش آنها که مجهز به دوربينهای 50*7 و 30*8 بودند برای رويت هلال ثمری در بر نداشت. آقای موسی زمانی از من خواست تا دوربينم را در اختيار ايشان قرار دهم تا شايد هلال را مشاهده نمايد. هلال در حال گذر به پشت ابرها بود. من دوربين را به آقای زمانی داده و از ايشان خواستم که هر چه زودتر اينکار را انجام دهند جون هلال بزودی به پشت لايه ابر خواهد رفت. متاسفانه آقای زمانی نتوانستند با دوربين من هلال را ببينند ، شايد به اين دليل که دوربين برای چشم من تنظيم شده بود و ايشان فوکوس دوربين را تغيير نداده بودند. تلاشهای بعدی من و ساير همراهان برای رويت مجدد هلال بی نتيجه بود.
پس از گرفتن چند عکس يادگاری ( که نور فلاشهای آن پدر چشمانم را درآورد ) با دوستانم خداحافظی کرده و بسرعت بسمت اصفهان براه افتادم و پس از 4 ساعت و 45 دقيقه رانندگی در جاده ای که اينبار شلوغ بود به اصفهان رسيدم.
4- نتايج
مختصات هلال رمضان 1423 در زمان غروب خورشيد روز سه شنبه 14 آبان 1381 و در منطقه همايجان بدين شرح بود :
Date: TUE November 5, 2002
Location: 30:05 N 52:06 E  (Homayjan)
Elevation: 2200 meters
Time zone: + 3.5
Time: 17:11
Moon Altitude: 5.963°
Rel Azimuth between Sun & Moon: -6.588°
Elongation of the Moon from Sun: 9.361°
Phase: 0.78%
Width: 0.22 rm
Distance: 360380.25 km
Moon age: 17h 06m
Sunset – Moonset: 34m
اين هلال جوانترين و باريکترين هلالی بود که تاکنون ديده بودم . بنا به نظر آقای سيد محسن قاضی مير سعيد ، ارتفاع اين هلال از افق در زمان غروب خورشيد ، يک رکورد جهانی بشمار ميرود. اما به نظر شخص خودم ، اهميت اين رصد در چيز ديگری نهفته است. ارزش اين رصد در درجه اول به اين خاطر است که نظريه يالوپ را به چالش کشيد. مکان انتخاب شده برای رصد در فاصله ی 7 کيلومتری شمال خط رويت پذيری يالوپ بود. اين هلال بقدری واضح ديده ميشد که اطمينان داشتم اگر به مقدار بيشتری از خط رويت پذيری يالوپ فاصله ميگرفتم ، باز هم قادر به رويت هلال بودم. اين رصد موفق بخوبی نشان داد که نظريه پروفسور يالوپ قدری محتاطانه است و اين چيزی بود که ايشان نيز بدان معترف بودند ولی برای تجديد نظر در آن نيازمند دريافت گزارشهای رصدی بيشتری ، همانند رصد اينجانب هستند. پس از پايان رصد من نتيجه کار را به پروفسور يالوپ گزارش نمودم:
From: Alireza Mehrani
To: Prof. Bernard Yallop
Dear Prof. B. Yallop
Whit greetings from sunny Esfahan!
These are some points about Moon Crescent Observation I gathered during sunset on Tuesday November 5, 2002 in north of Shiraz. The location of observation had the latitude of 30:05 and longitude of 52:06 with the elevation of 2200 meters.  The altitude of the mountains in the west horizon was 0.5 degree. I had drowned the visibility line of the crescent with the optic tools on the map of the Iran (with the scale of 1:1000000). My location was 7 km north of this line, and the amount of "q" parameter at this point and at the "best time" was -0.233. The sky in the west horizon was covered with thin and compact layers of clouds. These layers of clouds had made parallel lines with horizon. The sky of the west horizon was totally clear in two parts. One of them was in the altitude of 6 degree and the other in the altitude 3 degree. During the sunset, the crescent was in the upper clear part. But due to the light of the sun it was not observable. It was 22 minutes after the sunset when I observed the crescent it the lower clear part. I was using the 12x70 binoculars. What made me surprised was the fact that despite my presupposition I found this crescent easily; and if the sky was not cloudy, I could observe sooner after the sunset. Moreover, I was confident if I had moved more towards north from the visibility line I had drawn based on your criterion, I would have been able to observe this crescent with the same binoculars or more powerful ones such as 20x120 and 40x150. In Iran, one of my friends in Shiraz too was able to observe the crescent using 20x50 binoculars. However, the amount of "q" for his location was -0.228 which is based on your criterion in visibility location with optic tools. I hope that this report will be useful/applied for you  .
پاسخ ارسالی ايشان به گزارش رصد اينجانب چنين است:
From: Bernard Yallop
To: Alireza Mehrani
Subject: Your latest Crescent Moon Observation
Dear Alireza
Greetings from rainy old England!
You must have some wonderful skies.   Your observations are highly valuable. I am hoping to get a letter published in The Observatory Magazine in the next month or two.   I would like to report your observations.
I shall contact one of the Editors and a colleague of mine regarding what to say.   I will try to work out a strategy.   There have been some professional astronomers reporting early sightings, which break the Danjon limit.   I have a suspicion that their observations are false.
Best wishes
Bernard Yallop
5- کارهای آتی
دانشمندان و نظريه پردازان رويت پذيری هلال ماه برای ارائه نظرات جديد و يا اصلاح نظريات قبلی خود نيازمند اطلاعات رصدی از مکانهای نزديک به خطوط رويت پذيری هلال هستند و اين دقيقا" همان کاری است که ما رصدگران غير حرفه ای ميتوانيم انجام دهيم. رصدهای بظاهر ساده ی ما ميتواند منشاء تحولات مهمی در نظريه های رويت هلال باشد. در سال 1382 دو بار اين امکان را داريم که مجددا" به آزمايش نظريه يالوپ بپردازيم. اولين موقعيت که در روز 13 فرورددين ماه و رصد هلال صفر 1424 بود که بدليل نامناسب بودن شرايط جوی در اکثر نقاط ايران از دست رفت. اما موقيعت بعدی در شامگاه روز پنجشنبه 2 بهمن ماه روی خواهد داد. هلال ماه ذيحجه 1424 در موقعيت مناسبی برای اين آزمون قرار ميگيرد. جالب اينکه اينبار نيز بايد سفر به شيراز را در دستور کار خود قرار دهم و باز هم در همان منطقه ی همايجان به رصد بپردازم.
6- قدردانی
لازم است از اساتيد ، دوستان و ارگانهای زير بجهت حمايت از برنامه رصد هلال رمضان 1423 تشکر و قدردانی نمايم:
- استاد ارجمند جناب آقای محمدرضا صياد
- استاد ارجمند جناب آقای سيد محسن قاضی مير سعيد
- دوست گرامی جناب آقای موسی زمانی
- شهرداری اصفهان
- مرکز آموزش نجوم اديب
پايان

;

استفاده از مطالب فقط برای مقاصد غیرتجاری و با ذکر منبع بلامانع است. کلیه حقوق این سایت متعلق به تیم برنامه نویسی آویسا می‌باشد .