پــایــگــــــاه اطــــلاع رســـــانـــی هــــلال مـــــاه

www.Helalemah.ir

امروز : جمعه مورخ 1 مرداد 1400 هجری شمسی ، مطابق با 13 ذیحجه 1442 هجری قمری ، مطابق با 23 جولای 2021 میلادی

مکاتبات آقایان ابراهیمی و مهرانی در خصوص رصد شیرکوه

با سلام خدمت اساتید ارجمندم جناب قاضی میرسعید و مهرانی

من به شخصه از این مباحث همواره لذت می برم. به نظرم تحلیل جناب قاضی میرسعید از رصد شیرکوه بسیار زیبا و درخور تحسین بود و به خود می بالم که با اساتید بزرگواری برای رویت هلال در اختیار داریم که به حق سرمایه های رویت هلال ایران محسوب می شوند. با کسب اجازه از اساتید بنده هم عرایضی دارم که به عرض می رسانم...

 1- به نظرم رصد شیرکوه جزء شاهکارهای رصدی رویت هلال ایران محسوب می شود و نباید از این رصد ارزشمند به این سادگی ها عبور کرد. جناب رستمی نشان دادند که هنوز هم می توان با تلاش و جدیت هماهنگی های کلافه کننده برای ورود به منطقه ی نظامی، سختی راه، سرما و مشکلات متعدد و عدیده را تحمل کرد تا هلالی مهم و ارزشمند را با چشم غیرمسلح رصد کرد. همه ی ما می دانیم که چند سالی است که شرایط جوی کشور به دلیل ورود جبهه های خاک از کشور عربستان و کمبود بارش بسیار ناگوار می باشد، لذا تنها راه حل برای رویت هلال سفرهای طاقت فرسا به ارتفاعات کشورمان است. این تیزهوشی رصدگران فهیم و بزرگوار ما را می رساند. رقیق بودن لایه های جو، ساکن تر بودن هوا، غبار کمتر و مسائل دیگر از مزایای رصد در ارتفاعات بالا است.

2- من با این نظر استاد قاضی میرسعید که هلال در یک شرایط خاص با چشم دیده شده کاملاً موافقم. فراموش نکنیم که رصد هواپیما نیز در شرایط خاص صورت می گیرد با این تفاوت که لرزش های هواپیما بعلاوه تغییر شاخص افق کار جستجو را سخت تر می سازد.

3- در مورد مباحثات مطرح شده در زمینه ی معیارهای رویت پذیری به نظرم  رعایت چند نکته ضروری است. رصد شیرکوه در شرایط بسیار خاص و ارتفاع بسیار بالا صورت گرفته است و لذا شرایط مدل سازی ماه و خورشید را با معیارهای موجود، تنها می توانیم با سطح زمین همانند سازی کنیم. زیرا با افزایش ارتفاع افق منفی و سپس افزایش مکث ماه و لذا افزایش اندکی در فاز و ارتفاع ماه صورت می گیرد. در واقع معیارهای موجود فقط در شرایط خاص یعنی ارتفاع صفر و شرایط جوی مساعد تعریف می شوند. حال آن که در این ارتفاع اگر حتی آسمان تمیز هم باشد با شکست نور چه کنیم؟

4- من با فرمایش آقای حسن زاده برای دخالت دادن شرایط غبار در رویت هلال کاملاً موافقم. در این شرایط صورت مسأله پاک نمی شود، فقط در توضیحات اضافه می شود که هلال با فلان درجه غبار در افق با چه شرایطی رویت می شود. فراموش نکنیم که اکنون تنها معیارهای حدی در رویت هلال داریم که ما را در یک چارچوب رصدی با یک مشت پارامتر اسیر کرده است. شناخت جو، ضریب بازتابش کمان ماه (آلبدو) - که حتی در 2 هلال با یک فاز و ضخامت مشابه فرق می کند- و حتی شناخت از پیچیدگی های چشم انسان نیز در کنار سایر پارامترهای جنبی به ساخت یک معیار قدرتمند و هوشمند علمی کمک شایانی می کند. پس بازکردن هر گره مساوی است با نزدیک شدن به هدف. فراموش نکنیم که هر چه زمان می گذرد ما بایستی از رصد به محاسبه برسیم تا جایی که محاسبات به طور یقین جایگزین رصد شوند. و 100 البته در صورت رسیدن به هدف نیز رصد کماکان همان اهمیت را دارد و محاسبات هیچ وقت نمی توانند جای رصد را بگیرند. برای مثال پیش بینی دقیق وقوع کسوف باعث نشده که رصدگران از مشاهده ی آن دست بکشند.

5- جامعه ی رویت هلال دنیا با توجه به وابستگی شدید به پارامترهای رویت به معیاری نیاز دارد که از دل رصدگران و شکارچیان ماه به وجود آید. من به شخصه معیار استاد ارجمند آقای قاضی میرسعید را به فال نیک می گیرم که انشاءاله به زودی از محتوای آن با خبر خواهیم شد. زیرا معیارهای مهم دنیا را افرادی ساخته اند که تبحری در رویت و مشاهده ی ماه ندارند و لذا می بینیم که آقای یالوپ با آن که معیار ایشان سالهای سال است زیر سوال رفته کماکان به عقاید خویش در تصحیح نکردن معیار خود پافشاری می کنند.

6- معیار پارامتریک در رویت هلال بایستی تعاریف مختلف داشته باشد، برای مثال حدود رویت با چشم برای مردم با چشمان تیزبین، متوسط و ضعیف تعیین شود یا در چشم مسلح رویت با ابزار متعارف یا متوسط و یا پیشرفته نیز تعیین گردد. لذا به نظر من معیاری مناسب تر است که بتوان همه ی دیدگاه ها را در آن جای داد. ممکن است نقصان داشته باشد، ولی فراموش نکنیم که معیارها با مرور زمان و با تجارب جدیدتر بایستی به روز باشند. اتفاقاً آقای اوده از ترس زیر سوال نرفتن معیارشان به قدری این خطوط را گسترش دادند تا دست هیچ احد و بشری به آن نرسد! حال آن که معیاری که زیر سوال برود با رصد جدید اصلاح شده و کارایی بهتری دارد و رصدگر را برای زیر سوال بردن آن و انتخاب حدید محل رصد بیشتر ترغیب می سازد.

به امید موفقیت

علی ابراهیمی سراجی   

7 آذر 89

 

 پاسخ آقای مهرانی:

دوستان و همکاران گرامی جناب آقای حسن زاده و جناب آقای ابراهیمی

  با سلام

در ابتدا فرصت را مغتنم شمرده و از تلاشهای گسترده ی نجومی آن جنابان در ابعاد تحقیقات علمی ، اطلاع رسانی ، رصد و آموزش تقدیر نموده و از هر دو بزرگوار بخاطر نامه هایی که اخیرا" ارسال داشته اید تشکر میکنم. دیدگاههای ما در موارد مطرح شده بسیار به هم نزدیک است. در خصوص فرمایشاتی که بیان فرموده اید چند نکته به نظرم رسیده است که عرض میکنم :

1-     پرسشهای اصلی اینها هستند که اصولا" چرا هلال را رصد میکنیم و چه نیازی به وجود یک معیار برای پیش بینی شکل گیری و یا رویت پذیری هلال داریم؟ یافتن پاسخ این پرسشها ، به ما نشان خواهد داد که آیا نیاز به برون یابی داده ها داریم ، یا باید رکوردهای حدی را در نظر بگیریم و یا اینکه حدود متعارف را مبنا قرار دهیم.

2-     اگر بخواهیم نگاهی فقهی بر این مقوله ی نجومی داشته باشیم خواهیم دید که یکی از راههای اثبات اول ماه ، شهادت دادن دو نفر عادل مبنی بر رویت هلال است. هیچیک از فقهاء عظام در این رابطه اشاره به اینکه این دو عادل باید دید متعارف یا غیر متعارف داشته باشند نفرموده اند. وقتی شهادت دو نفر تیزبین برای تامین حجت شرعی یک امر مهم دینی و مذهبی کفایت میکند ، آیا نمیتوان رصد و گزارش آنان ( که ممکن است جزو رکوردهای حدی باشد ) را مبنای ارائه ی یک معیار نجومی برای رویت هلال قرار داد؟

3-     فرمایشات جناب حسن زاده در مورد ضریب خاموشی جو و میزان آلودگی افق رصدگاه یک حقیقت است اما همانگونه که تایید فرموده اند ، واقعیت این است که هیچ رصدگری نمیتواند مقدار این ضریب را از پیش تعیین کرده و در معادلات قرار دهد. برای بسیاری از ما این نکته پیش آمده که حتی در زمان رصد ، شرایط جوی و میزان آلودگی افق ، در بازه های کوتاه زمانی سریعا" تغییر کرده است. این فرمایش جناب حسن زاده هم صحیح است که مقدار این ضریب هیچگاه صفر نخواهد بود ( حتی در بهترین رصدگاههای دنیا ). بنابراین اعتقاد بنده نیز این است که برای ضریب خاموشی جو ، ضریب ثابت با فرض برخورداری از بهترین شرایط جوی ممکن در ایران در نظر گرفته شود.

  با احترام

علیرضا بوژمهرانی

اصفهان – هشتم آذر 1389
 

;

استفاده از مطالب فقط برای مقاصد غیرتجاری و با ذکر منبع بلامانع است. کلیه حقوق این سایت متعلق به تیم برنامه نویسی آویسا می‌باشد .