پــایــگــــــاه اطــــلاع رســـــانـــی هــــلال مـــــاه

www.Helalemah.ir

امروز : جمعه مورخ 1 مرداد 1400 هجری شمسی ، مطابق با 13 ذیحجه 1442 هجری قمری ، مطابق با 23 جولای 2021 میلادی

هلال شامگاهی محرم 1431و تکرار مجدد آن!

هر ساله شروع سال جديد قمری با حلول ماه محرم همراه است. چند روز قبل درهمايش بين المللی رياضيات و نجوم در دانشگاه تربيت مدرس و در حضور استاد صياد و قاضی ميرسعيد در مورد هلال شامگاهی محرم امسال صحبت می کرديم. قرار شد هر يک روی خطوط رؤيت پذيری آن بحث کنيم. سال قبل هم پيش بينی می کرديم که اين هلال به علت در اوج بودن، وارد بحران شده و می تواند در رؤيت با چشم غير مسلح کار رصدگران را مشکل نمايد. اما اميد ما به کاهش غبار به علت بارشهای اخير بوده و اميد که به ياری خداوند آسمان نيز صاف و بدون ابر باشد. بنده در سال قبل در رصدخانه ابوسعيد سجزی در زابل بودم. اما وجود ابر های نازک و بخار آب درياچه مجاور اين رصدخانه به ما اجازه نداد که حتی اين هلال با تلسکوپ 14 اينچی آنجا ديده شود. هلال امسال نسبت به سال قبل با يک تقاوت بسيار کمی راحت تر است. البته مهندس قاضی ميرسعيد يادآوری نمودند که در يک اتفاق نادر، ارتفاع هلال در تهران دقيقاً با ارتفاع آن در سال قبل يکی شده است.

1- بررسی علمی رؤيت پذيری هلال شامگاهی محرم

موعد رصد، روز پنجشنبه 26 آذر 1388(برابر با 17 دسامبر 2009 و 29 ذيحجه 1430) می باشد. زمان مقارنه هلال محرم ساعت 15:33 روز چهارشنبه 25 آذر (به وقت ايران) بوده و نسبت به سال قبل 20 دقيقه زودتر اتفاق می افتد. همچنين حدود 4 هزار کيلومتر ماه نسبت به هلال محرم سال قبل نزديک تر است. اين دو اختلاف باعث شده تا خط رؤيت پذيری هلال کمی بالاتر از سال قبل رسم شود.

در غروب روز رصد، هلال حدود 26 ساعت سن و 11 درجه جدايي زاويه ای از خورشيد و 45 دقيقه مکث دارد. از نظر علمی نقشه زير خطوط رويت پذيری هلال را بر مبنای " زمان غروب خورشيد" و بر اساس مدل مثلثی ايران نشان می دهد (محاسبات را در سيستم مکان مرکزی و پارامترها بدون اثر شکست جوّی محاسبه کرده ام):

 

با توجه به اين نقشه، آخرين حد پيش بينی رؤيت با چشم غير مسلح از جنوب ايران تا خط منتهی به ناحيه Nake که خط واصل شهرسربيشه در جنوب شرقی بيرجند در استان خراسان جنوبی و سردشت در استان کردستان می باشد. در اين ناحيه تنها در صورت وجود آسمان صاف و شفاف و تيز بودن چشمان رصدگر و تجربه کافی وی ، امکان رؤيت هلال با چشم غير مسلح وجود دارد. همانطور که در شکل نيز مشخص شده است، برای رؤيت اين هلال در نواحی شمالی ايران نياز به يک دوربين دوچشمی ضعيف در حد 50 يا 60 ميليمتر می باشد.

بررسی های دقيق بر اساس مدل مثلثی برای رصدهای هلال در روز، نشان می دهد که رؤيت اين هلال با ابزارهای متعارف نجومی نظير تلسکوپ های تا حد 10 اينچ، در ميان روز و قبل از غروب خورشيد امکان پذير نمی باشد.

2- پارامترهای هلال شامگاهی محرم

در جدول زير پارامترهای اين رصد در لحظه غروب خورشيد برای سه مکان آمده است (توپوسنتريک بدون اثر شکست). برای ديگر شهرها می توانيد به نرم افزارهای نجومی مراجعه نماييد:

پارامترها

بندرعباس

مرکز ايران

تهران

غروب خورشيد (ساعت ودقيقه)

16:54

16:52

16:53

مدت مکث (دقيقه زمانی)

46

45

44

ارتفاع(درجه)

7.6

6.9

6.3

جدايي زاويه ای (درجه)

11.1

11.2

11.2

اختلاف سمت (درجه)

7.2-

8.0-

8.7-

ضخامت (دقيقه قوسی)

0.28

0.28

0.28

فاز (درصد)

% 1.06

% 1.06

% 1.06

سن (ساعت ودقيقه)

25:22

25:20

25:21

فاصله تا زمين (کيلومتر)

401857

401854

401855

يکی از مشکلات رصدی و مدلهای رؤيت پذيری هلال در پيش بينی هلالهايي است که در اوج قرار گرفته اند. بی شک ديدن هلال محرم با چشم غير مسلح برای نقاط شمالی ايران از جمله تهران، مشهد و تبريز، يک رکورد از نظر پارامتر رؤيت در کمترين اختلاف ارتفاع ممکن محسوب می شوند. لذا رصدگران را به برنامه ريزی برای اين رصد مهم تشويق و ترغيب می کنيم.

با آرزوي داشتن آسماني بدون ابر و غبار و موفقيت براي تمام رصدگران هلال

سيد قاسم رستمي عضو گروه غير حرفه ای رؤيت هلال

تفت- 22/9/1388

;

استفاده از مطالب فقط برای مقاصد غیرتجاری و با ذکر منبع بلامانع است. کلیه حقوق این سایت متعلق به تیم برنامه نویسی آویسا می‌باشد .