پــایــگــــــاه اطــــلاع رســـــانـــی هــــلال مـــــاه

www.Helalemah.ir

امروز : جمعه مورخ 1 مرداد 1400 هجری شمسی ، مطابق با 13 ذیحجه 1442 هجری قمری ، مطابق با 23 جولای 2021 میلادی

بررسي سن هلال شامگاهي و تفاوت هاي آن با سن هلال در روز

به نام خداوند جان و خرد

دوست و استاد گرامي جناب آقاي بوژ مهراني با عرض سلام و احترام .


از وقفه پيش امده در جواب نامه حضرت عالي عذر خواهي مي كنم ، جوابيه نامه جناب عالي را همان روز 14 خرداد اماده كردم ، اما با شروع تعطيلات نخواستم مصدع اوقات شما و دوستان شوم .
در نامه حضرت عالي مجددا سوالي را مطرح فرموديد سن هلال فاصله زماني بين مقارنه تا لحظه اولين رويت هلال (شامگاهي) و يا فاصله زماني بين آخرين رويت هلال تا مقارنه (صبحگاهي) است". اگر اين تعريف را يك قرارداد و استاندارد فرض كنيم ، چرا ميبايست سن هلال در روز را از اين قاعده و استاندارد خارج كنيم ، در حاليكه در رصد هلال در روز هم ، تعريف سن هلال ، چيزي جز آنچه كه حضرتعالي فرموده ايد نخواهد شد؟ عرض بنده اين بود كه اگر جدا كردن سن هلال در روز از سن هلال شامگاهي ، بدليل وجود برخي واقعيتهاي شهودي (تفاوت ضخامت جو) باشد، چرا در موضوعاتي نظير مقارنه مكان مركزي ادعايي استم ، نبايد به واقعيتهاي شهودي توجه كنيم؟
البته من در نامه هاي قبل به ان پاسخ داده ام ، ولي مجددا عرض مي كنم و البته كامل تر .

 بهتر است يك موضوع تخصصي و علمي را ( سن زمين مركزي ) تغيير نداد چون باعث به هم ريختگي و اشفتگي هاي غير قابل جبراني خواهد شد، ودر مورد ان نيز مثالهاي اوردم ، سن يك تعريف بين المللي است سن من و شما يك تعريف علمي دارد نه يك تعريف تعبيري ، شما مي فرماييد چرا وقتي مي شود سن ماه را ( مكان مركزي) گرفت اين كار را نكنيم ، ببينيد همان طور كه گفته شد ما مي بايستي در محاسبات دقيق ترين روش را انتخاب كنيم ، محاسبه سن و فاز ماه در سطح نيست در مراكز سه جرم است حتما ملاحظه فرموده ايد

فاز ماه در تمام محاسبات بر مبناي زمين مركزي است نه مكان مركزي.

 شما در كسوف ببينيد هرگز لحظه مقارنه با گرفت كامل برابر نيست در زمان خورشيد گرفتگي حرف C كه نشانه سنتريك است را با يك علامت * ستاره نشان مي دهند بدين معني كه مركز گرفت با ماكزيمم گرفت اشتباه نشود ، اما چرا مي بايستي سن هلال در روز با سن هلال شامگاهي قرق كند؟

 من معتقدم حتي سن هلال صبحگاهي را نيز بايد بدان افزود اين سه رويت سه حالت متفاوتي را خواهند داشت .
 اما پاسخ به پرسش جناب عالي ، معنقدم زماني دو موضوع را مي توان با هم مقايسه كرد كه وزن هر كدام مشخص باشد چند هزار سال است كه هلال شامگاهي و بعضا صبحگاهي را گذشتگان ما ديده اند و امروزه نيز ما مي بينيم كه در مورد ان دهها معيار مختلف نيز گفته شده ، اما با اختراع دوربين و تلسكوپ فصل جديدي براي رويت هلال گشوده شد كه به هيچ وجهي با رويت با چشم غير مسلح قابل قياس نيست پس مي بينيم اولين تفاوت اشكار شد، در يك هلال شامگاهي دو رصد ودو رويت مختلف بوجود امد! اما با چه وسيله اي رويت شد؟ - دوربين دوچشمي معمولي – دوربين دو چشمي متوسط يا دوربين دوچشمي فوق العاده قوي – با تلسكوپ معمولي يا فوق العاده قوي ، ايا ميتوان اين رصدها را در كنار هم گذاشت و گفت هيچ فرقي بين انهآ نيست ؟

مگر آقاي رابرت سي ويكتور در 5 مي سال 1989 هلال ماهي را با سن 13 ساعت و28 دقيقه رويت نكرد او هلال را با يك دوربين متوسط كه فكر مي كنم دوربين دوچشمي ايشان 80*12 بود رصد و يك شاهكار از خود باقي گذاشت يك سال و 20 روز بعد اقاي كلينت باخ ركورد اقاي ويكتور را با تغييراتي بسيار كم شكست اما با يك تلسكوپ 12 اينچي .

 به واقع كداميك از اين رصدها ارزش بيشتري دارد ، طبيعي است انكه سختر است .

 يك روزي ما در چندار كرج هلالي را با دوستان با فاز 73 صدم درصد رويت كرديم هلال كامل و هيچ نقصي نداشت ،دو گروه از دوستان گروهي در فسا و گروهي در قزوين كه از رشت به انجا امده بودند، گروه فسا تلفني و گروه رشت در گزارش خود اعلام كردند با تلسكوپ هلال را 3 تكه ديده اند من همان لحظه به اطمينان رسيدم .

 بعضي مواقع ابزار بزرك ترمي تواند باز دهي كمتري را داشته باشد نمو نه ديگر آن رصد هلال صبحگاهي سال گذشته اينجانب ، يا رصد حضرت عالي در هلال ماه شوال گذشته است ، درست است كه تكنوكوژي به سرعت در حال پيشرفت است و خدا عالم است  .

انشاءالله  يك روزي همين هلال هاي بحراني را بتوان بهبود بخشيد، اما ما در مورد امروز صحبت مي كنيم ، معتقدم بايد رويت هلال را طبقه بندي كرد هر 4 رويت را در مورد خودش بررسي كرد ، سن ان – جدايي زاويه اي – ارتفاع و ..  اينها مباحثي است كه مي بايستي با دقت روي انها كار كرد .

 در  مورد هلال در روز ( ركوردي ) كه رويت انها به اندازه انگشتان دست نرسيده باشد ، مي بايستي دقت بيشتري را داشت بخصوص كه اين هلالها اغلب در حضيض رويت شده اند و هنوز گزارشي در مورد رويت انها در اوج به دستمان نرسيده است .

 اينجانب سوال شما را اينطور بررسي كردم كه ، ايا مي توان هلال در روز را كه در نور پراكنده رويت مي شود با هلال شامگاهي كه پراكندگي نوري كمتري دارد مقايسه كرد ؟ ايا مي توان هلالي را كه در سمت الراس يا نزديك به انرا با سن كمتر 12.30 ساعت با فاز كمتر از 55 صدم درصد رويت كرد؟

در صورتي كه همين هلال در شامگاه رويت مي شود ، همانطور كه هلالي ديگري در شامگاه رويت نمي شود اما در روز انرا شايد رويت كرد، براي همين است كه اصرار دارم اين دو مقوله رويت هلال كاملا با هم متفاوتند پس قطعا سن – جدايي  انها نيز با هم دريك ترازو قرار ندارند.

 جناب اقاي بوژمهراني

براي من سوالي پيش امده به واقع هلال در روزي كه تا به امروز ديده شده سنش چقدر بوده و چقدر ديگر مي تواند كمتر از ان شود؟ جدايي زاويه اي ان چقدر بوده  چقدر ديگر مي تواند كمتر شود ؟ فرق اوج يا  حضيض ان چقدر است ؟

اگر ما حد دانژون را 7 درجه قبول داشته باشيم سن هلال شامگاهي كمي كمتر از 10.30 ساعت مي رسد ، حال اگر حد دانژون 5 درجه بود و سن هلال در بهترين شرايط به 6.30 ساعت مي رسيد ، تكليف هلال در روز چگونه بود  ايا هلال در روزي را مي توان رويت كرد كه سن ان به  10.30 برسد ؟ يا حتي كمتر از ان ، درست است كه همگي از يك درختند اما يكي از انگور گذشته مويز شده يكي هنوز هم غوره نشده لذا بسيار منطقي است بگذاريم يك دهه از رويت هلال هاي در روز بگذرد ، تجربه بيشتري پيدا كنيم وبعد در مورد تك تك پارامترهاي ان نظر بدهيم ، باور بفرماييد بسيار بسيار سخت است هلال در روزي را با سن كمتر از 12 ساعت رويت كنيم كه البته اگر روزي من نيز موفق به رويت ان شدم !! انرا در گروه خودش رتبه بندي خواهم كرد چون با توضيحاتي كه دادم به اين نتيجه رسيدم به واقع هر رصدي براي خودش جايگاهي دارد همانطور كه نمي توان رويت با چشم را با رويت با ابزار يكي دانست .

 اما مطلبي نيز به ذهنم رسيد ، ممكن است شما و دوستان عزيز ديگرم به دو پارامتر ضخامت مياني و جدايي زاويه اي هلال در روز توجه كرده و به اين نتيجه رسيده باشيد كه با داشتن ضخامت مياني هلالي با 18 صدم دقيقه قوسي و جدايي زاويه اي حدود 9 درجه هلال را مي توان رويت كرد شايد اين دو پارامتر اينطور گواهي دهند چون در سمت الراس و حوالي ان نرم افزار ضخامت مياني و كشيدگي را بر مبناي دو مختصات تقريبا عين هم نشان مي دهد چون شكست نور و اختلاف منظر يا نيست يا اگر هست بسيار نا چيز است و مي توان از ان گذشت اما تجربه به من ثابت كرده بخش درخشان ماه كه از پارمترهاي مهم رويت هلال به شمار ميرود مي بايستي در حدي باشد كه بتوان در روز هلال را ديد بخش درخشان هلال ركوردي اقاي عباس احمديان 65 صدم درصد با ضخامت مياني 22 و جدايي ان 9.17 دقيقه قوسي با سن 16 ساعت و .8 دقيقه مي باشد ، بايد از اقاي احمديان پرسيد با تجربه اي كه دارند چقدر مي توانند تخمين بزنند كه اين  نوع هلال ها با چه مشخصه هايي قابل رويت هستند ؟

همچنين از اقاي محسن شريفي رصد گر پر تجربه كه تجارب رصدي زيادي دارند بايد پرسيد ايا هلال قبل از مقارنه اي كه ايشان و جناب اسفندي و دوستان ديگر در حوالي كرمان ديدند ايا باز با گذشت زمان مثلا 4 ساعت بعد نيز متوانستند انرا ببينند  و يا، من خودم در انروز در كرمان به دنبال ابزار بودم زماني كه خواستم به دوستان ملحق شوم ( طبق معمول پس از نا اميد شدن از دريافت ابزار و دوربين 150 *40 ) اقايان به من اعلام كردند هوا عالي است اما ديگر نمي توانند هلال را ببينند، مي توان از اي دو بزرگوار نيز كمك فكري گرفت هر چند كه مي دانم انها نيز معتقدند ما در اغاز راهيم و بايد چند بار هلال را ديد با سالها تجربه رصدي دراميخت تا بتوان يك نتيجه كلي گرفت هرچند كه از هم اكنون نيز مي توانند حدود انرا تخمين زد.


فرموده ايد در اين زمينه پرسش ديگري نيز دارم. ركورد كنوني جدائي زاويه اي نشان ميدهد كه در جدائي 7 درجه و 18 دقيقه قوسي ، كمان قابل رويتي از هلال وجود دارد ؛ اما رويت شدن اين كمان مستلزم مناسب بودن ساير پارامترها ، بخصوص ارتفاع هلال از افق است.

از سوي ديگر نميتوان از تاثير چشمگير شرايط جوي در رويت هلالهاي بحراني صرف نظر كرد. وجود يك لايه نازك از غبار و يا پرداه اي از بخار آب ، ميتواند شرايط رويت پذيري هلال را دگرگون كند. با اين توصيفات و با توجه به اينكه ميزان تاثير عوامل جوي در لحظه ي رصد ، غير قابل محاسبه است ، اگر در جدائي 7 درجه و يا كمتر از آن ، موفق به رويت هلال نشويم ، چگونه ميتوانيم مطمئن گرديم كه رويت نشدن هلال ناشي از كداميك از عوامل سه گانه ي :
تشكيل نشدن هلال
تاثير عوامل جوي
نامناسب بودن ساير پارامترها
بوده است؟ آيا اين موضوع ، برون يابي داده هاي رصدي را ضروري نمي سازد؟

 
در ارتباط با سوال جناب عالي بايد عرض كنم افق ما بسيار خوب بود و شرايط جوي مثل غبار يا بخار اب بيش از 20 درصد در اين هلال نمي توانست اثر گذار باشد و ضمنا در نامه قبلي عرض كردم در تلسكوپ 14 اينچ قسمتي از هلال در ميدان ديد بود به انتها كه مي رسيد به چند نقطه تقسيم مي شد كه در ارتباط با رويت با تلسكوپ 8 اينچ قسمتي از هلال شكل گرفته و بقيه به صورت دانه دانه بود ، مستحضريد اين هلال از ليبراسون فوق العاده عالي برخوردار بود و تا اخرين لحظه رويت هنوز هلال ماه شكل كامل خود را در تلسكوپ 8 اينچ پيدا نكرده بود اين توضيحات را مي دهم كه براي شما از سه پرسشتان پاسخ انرا گرفته باشيد ( هم افق مناسبي داشتيم – هم ابزار مناسب – هم تجربه رصدي – وهم هلال تقريبا به حد نصاب رويت رسيده بود ) .

ببينيد وفتي مي گوييم هلال ماه با اين مشخصات ديده مي شود منظور شرايط مناسب رصدي است در يك اب و هواي تميزو افق مناسب، البته در بهترين رصدگاه با بهترين افق  كمي گرد و غبار - بخاراب و ذرات معلق وجود دارد بخصوص براي هلال هاي شامگاهي ، ما نياز به يك افق تميز براي رصد هلال داريم مثل افقي كه براي هلال صفر وجود داشت اصولا بحث مكان يابي يك بحث بسيار مهم و تجربي – تخصصي است كه يك رصد گر مي بايستي به ان خيلي توجه كند ،  به نظر من اگر هلالهايي با جدايي زاويه اي 7.31 هلالي كه اينجانب ديده و 7.33 هلالي را كه جناب اقاي موحد نژاد ديده اند، منتها رويت هلال اقاي موحد نژاد در پشت كوه تمام شد ولي رويت من در پشت غبار غليظ تر اما هردو از لابلاي غبار ديده مي شوند اين را نمي توان تعميم بدهيم به اينكه پس حتما همين هلال در جدايي زاويه اي 7 درجه در شرايطي كه هوا مناسب تر باشد قطعا ديده مي شود اما همان طور كه عرض كردم فرض من بر اين است كه نمي توان هلالي را با جدايي كمتر از7 درجه را حتي در بهترين شرايط رصد كرد اما اگر روزي هلالي با جدايي زاويه اي 7 درجه و افق نيز كمي غبار يا روطوبتي كه كمي بر رويت هلال اثر گذار بود رويت شد انوقت همانطور كه در نامه قبل عرض شد حد كمتر از 7 نيز قابل مطرح خواهد بود و همان طور كه در نامه قبل عرض شد هم تجربه و هم برون يابي كمك ارزشمندي است براي حد رويت پذيري و رويت ناپذيري هلال ماه .
در خاتمه لازم مي بينم به نكته اي بسيار  مهم اشاره كنم نكته اي بسيار مهم تر از مباحثات اينجانب و جناب عالي ، و ان اين كه شما در وبلاگ شخصي خود مطلبي عنوان فرموديد كه من از ان بي خبر بودم ، تا اينكه جناب اقاي رحيمي انرا بر روي سايت هلال ماه قرار دادند، شما در نامه قبلي خود مثالي از يك عالم رباني اورديد كه البته قياس ان عالم با ان طلبه به جا است ، اما قياس دوم شما قياسي نيست كه حداقل من به ان رسيده باشم ، مسلم است كه استاد صياد به گردن من حق استادي دارند و بنده خودم را در مقابل ايشان هيچ مي شمارم و همانطور كه اشاره كرديد من نيز خاك پاي ايشان و ساير اساتيد اقايان مهندس ماشاءالله علي احيايي بنيان گذار رويت جديد هلال ماه و جناب اقاي دكتر ملك پور را توتياي چشم مي نمايم به گفته مولا هر كس جمله اي به من اموخت مرا بنده خويش نمود،  جناب عالي دوستي روشن فكر – استادي ارزشمند براي اين مملكت هستيد كه از وجود ذخائر علمي جناب عالي اينجانب بارها نوشيده اما سيراب نشده ام ، جوانان عزيز اين مملكت مي بايستي از اين ذخائر ارزشمند استفاده نمايند مگر چند تا بوژمهراني يا رستمي داريم .

اينجانب خودم را لايق اين همه محبت شما نمي بينم اگر مختصر گفتگوي بين جناب عالي واينجانب ردوبدل شده  قطعا براي رفع ابهاماتي بوده كه پژوهش و تحقيق انرا بوجود مي اورد ، من يقين دارم اين نوع گفتمان براي ساير عزيزان نيز دلنشين و دلچسب خواهد بود ، من هرگز از اين مباحثه خسته كه نمي شوم هيچ نيرو نيز مي گيرم اين مباحث شايد كمكي باشد براي پيشبرد اهدافي كه ميدانم در من و شما مشترك است ، از مباحثه با شما لذت مي برم و خيلي چيزها ياد مي گيرم خداوند بزرگ جناب عالي و تمامي اساتيدي را كه براي ترويج علم زحمت مي كشند در كنف لطف و عنايت خود قرار دهد باز تاكيد مي كنم از مباحثه با جناب عالي مي اموزم .

با احترام و عرض ادب .
سيد محسن قاضي ميرسعيد .
تهران 14 خرداد 1387      

 

;

استفاده از مطالب فقط برای مقاصد غیرتجاری و با ذکر منبع بلامانع است. کلیه حقوق این سایت متعلق به تیم برنامه نویسی آویسا می‌باشد .