پــایــگــــــاه اطــــلاع رســـــانـــی هــــلال مـــــاه

www.Helalemah.ir

امروز : چهارشنبه مورخ 28 مهر 1400 هجری شمسی ، مطابق با 13 ربیع الاول 1443 هجری قمری ، مطابق با 20 اکتبر 2021 میلادی

حد متعارف ابزار در رويت هلال ( و يا آشكار سازي آن )‌كجاست؟

با عرض سلام خدمت رصدگران محترم هلال ماه

دوست گرانقدر و همكار ارجمندم جناب آقاي مهندس رستمي اشاره فرمودند كه در گفتگوهايي كه در فروردين ماه سال 1386 با ايشان داشتم ، پرسشي را در محضر ايشان مطرح كردم و آن اينكه " حد متعارف ابزار در رويت هلال ( و يا آشكار سازي آن )‌كجاست؟ ". در توضيح اين پرسش بايد عرض نمايم كه :

حالت طبيعي ديدن ، مشاهده ي مستقيم با چشم عادي و طبيعي و بدون استفاده از هر گونه وسيله است. در فرايند ديدن ، نور محيط بيرون از چشم ، پس از عبور از سوراخ مردمك ، توسط يك عدسي كانوني شده و بر روي پرده ي شبكيه مي افتد. مغز انسان با كد خواني سلولهاي شبكيه كه به نور حساس هستند ، تصويري را ايجاد ميكند كه ما قادر به درك آن هستيم. در ارتباط با رويت هلال ماه ، ما قادريم با استفاده از ابزار گوناگون قدرت ديد خود را افزايش دهيم و هلال ماه را آنگونه ببينيم ، كه با چشم و ديد عادي قادر به چنين مشاهده اي نيستيم. استفاده از ابزار ميتواند به روشهاي مختلف صورت پذيرد كه برخي از آنها بدين شرح هستند :

1- حذف نور مزاحم اطراف : اگر دو دست خود را بر روي پيشاني قرار داده و حلقه اي در اطراف چشمهايمان ايجاد كنيم ،‌از ورود بخش زيادي از نور مزاحم اطراف به داخل چشم جلوگيري كرده ايم. با اين روش ساده ، مردمك چشم اندكي بيشتر باز شده و نور بيشتري از منطقه اي كه هلال ماه در آنجا حضور دارد وارد چشم ميشود و ما تصوير واضح تري را خواهيم ديد. يك لوله ي توخالي و يا قرارگرفتن در محيطي تاريك نسبت به محيط اطرف ، همين تاثير باز شدن بيشتر مردمك را در پي دارد. اينها ، ساده ترين ابزاري هستند كه ميتوانند ديد طبيعي ما را در زمان رويت هلال ، تقويت كنند.

2- استفاده از مردمك مصنوعي براي جمع آوري بيشتر نور : حد نهايي گشودگي مردمك چشم انسان حدود 7 ميلي متر ( و شايد اندكي بيشتر ) است. در مرحله ي دوم استفاده از ابزار ، ما از مردمك مصنوعي استفاده ميكنم كه همان عدسي شيئي و يا آينه اوليه در تلسكوپها و يا دوربينهاي دو چشمي هستند. اين ابزار بدليل گشودگي بسيار بيشتر نسبت به مردمك چشم ، نور بيشتري را جمع آوري و متمركز ميكند و ياري رسان ما در تشخيص اجرام و اجسام كم نورتر خواهند بود. اين ابزار همچنين كار حذف نور مزاحم اطراف را نيز انجام ميدهند.

3- بزرگنمايي تصوير : ابزار معرفي شده در بندهاي 1 و 2 باعث ميشود كه ما اجرام و اجسام را در اندازه طبيعي ، اما درخشانتر ببينيم. در برخي موارد اندازه و يا ضخامت و يا فاصله اجرام و يا اجسام بگونه اي است كه براي تشخيص آن ناچار هستيم قبل از اينكه نور جمع آوري شده توسط دوربينهاي دوچشمي و يا تلسكوپها وارد چشم ما شود ، تصوير اوليه را بزرگتر كنيم. عدسيهاي بكار رفته در چشمي تلسكوپها و عدسي چشمي دوربينهاي دو چشمي ، همين وظيفه را انجام ميدهند.

4- حذف تاثير عوامل محيطي بر نور اجرام : گرد و غبار ، رطوبت و برخي عوامل ديگر ،‌تاثير كاهنده بر نور هلال دارد. در مواردي ما قادر هستيم علاوه بر جمع آوري نور و بزرگ كردن تصوير ، با استفاده از فيلترهاي مختلف ، تاثير عوامل محيطي بر نور اجرام را حذف كرده و يا كاهش دهيم و يا اينكه ، نور هلال را تقويت كنيم.

5- استفاده از پرده شبكيه مصنوعي : در تمامي ابزارهاي بندهاي 1 تا 4 ، تقويت نور ، بزرگ كردن تصوير و حذف عوامل كاهنده ي نور و يا تقويت نور هلال ،‌در بيرون از چشم انسان انجام شده و نتيجه نهائي آن وارد چشم ميشود. اما در استفاده از شبكيه مصنوعي ، خروجي نهايي را بجاي چشم ، وارد ابزار ديگري نظير CCD‌و يا مانند آن مي كنيم و بيش از پيش ، قدرت مشاهده خود را افزايش مي دهيم.

موارد پنجگانه فوق ، ابزاري هستند كه هم اكنون در اختيار ما است. با پيشرفت سريع و اعجاب انگيز دانش و تكنولوژي ، قطعا" در آينده نزديك ابزار مدرنتر و دقيقتر ديگري نيز در اختيار ما خواهد بود. تمامي روشهاي فوق ، نوعي از مشاهده است كه بجز بند 1 ، در ساير موارد ما از ديد و مشاهده غير طبيعي استفاده كرده ايم. اين تنوع روشهاي تقويت ديد و تنوع ابزار موجود براي اينكار ، اين پرسشها را مطرح ميسازد كه :

حد متعارف استفاده از ابزار كجاست ؟ ما تا كجا و تا چه مرزي ميتوانيم ضمن استفاده از ابزار ، بگوييم هنوز صدق رويت حفظ شده است ؟ آيا تفاوت بين رويت و آشكار سازي فقط به اين بستگي دارد كه نور وارد كره چشم شده است يا نه؟ آيا صحيح است كه استفاده از بزرگنمايي تصوير و يا استفاده از فيلترها را ، آشكار سازي ( از گونه اي ديگر ) بخوانيم؟

همه ي اين پرسشها ، ما را بار ديگر به همان پرسش اول بازميگرداند ؛ حد متعارف استفاده از ابزار كجاست ؟

با احترام

عليرضا بوژمهراني

12 خرداد 1387 - اصفهان

 

;

استفاده از مطالب فقط برای مقاصد غیرتجاری و با ذکر منبع بلامانع است. کلیه حقوق این سایت متعلق به تیم برنامه نویسی آویسا می‌باشد .