پــایــگــــــاه اطــــلاع رســـــانـــی هــــلال مـــــاه

www.Helalemah.ir

امروز : یکشنبه مورخ 2 آبان 1400 هجری شمسی ، مطابق با 17 ربیع الاول 1443 هجری قمری ، مطابق با 24 اکتبر 2021 میلادی

پاسخ آقاي سيد محسن قاضي مير سعيد به اظهارات آقاي بوژ مهراني

بنام خداوند جان و خرد

دوست و استاد محترم جناب آقای بوژ مهرانی با سلام و عرض ادب ایمیلی از جنابعالی دريافت داشتم که فرموده بودید اگر کسی مطلبی به نظرش می رسد بیان کند من ابتدا نمي خواستم وارد اين مسئله شوم اما ادامه اين گفتار و بخصوص سطور پاياني كه جنبه ديگري داشت من را ترغيب نمود تا چند كلمه اي را بيان كنم اما قبل از آن توضيح مختصري را لازم مي دانم كه به عرض دوستان برسانم، شاید دوستانی که این مطلب را می خوانند به ارتباط بسیار نزدیک من وشما اشنا نباشند و یا شاید کمتر این موضوع را بدانند من و شما سالهاست که همدیگر را می شناسیم ومن به نوبه خود به داشتن چنین دوستی افتخار کرده و بارها از مباحثي كه فرموديد فیض برده ام ، من معتقدم بحث در مباني علمي عامل شكوفايي در آن علم است بحثي بدور از جنجال يا خداي نكرده اساعه ادب به فردي يا گروهي ، همچنين معتقدم مباحث مطرح شده اگر به ذائقه طرف مقابل خوشايند نيست نبايد عاملي باشد براي پراكندگي ويا جبهه گيري ، من در اين سالها مطالب زيادي را شنيده ام كه با افكار و عقايدم سازگاري نداشت و در اغلب موارد نيز سكوت كرده وباز هم در حد امكان سكوت خواهم كرد، این مطلب را لازم دیدم در اول مطالبم به عرض دوستان رسانده باشم تا دوستان توجه داشته باشند قبول داشتن يا نداشتن مخالفت يا موافقت با موضوعي در اصل قضيه تاثيري نخواهد داشت .

در نامه خود اشاره داشتيد به دوشنبه 16 اردیبهشت ماه سال جاری ، با آشکار سازی هلال پیر ربیع الثانی و هلال جوان جمادی الاولی ، فصل نوینی در رویت هلال ماه گشوده شد. در این رصد بی نظیر و استثنائی تمامی رکوردهای مهم رویت هلال ( در بخش آشکار سازی ) شکسته شد...

 من متوجه منظور شما از شكسته شدن ركوردهاي مهم بخش اشكار سازي نشدم مگر در اين زمينه ركوردهاي به عمل اماده ، مثلا 10 تا ركورد ! بعد بيايم بگوييم اقاي مارتين ركورد بي نظير و استثنايي را شكسته اند ، من فكر مي كنم بايد مسائل پيش امده را بهتر از اين بررسي كنيم .

 ببينيد 18 سال قبل كه شروع به رصد كردم فقط منتظر رصد هلال شامگاهي و صبحگاهي نشدم اگر در مورد هلال در روز صحبت مي كنيم كاملا به ان مواقفم و مي دانم دوستاني كه توانسته اند هلال هاي خوبي را در روز رويت كنند كار كوچكي نكرده اند و همه مي دانيم كه شروع ان نيز از طرف ايرانيان بوده ، همچنين اشكارسازي از هلال از پشت دوربين نيز كار خودمان است من از يك هلال 81 صدم درصدي از طريق نگاتيو كردن دوربين هندي كم فيلم تهيه كردم و در ارشيوم دارم به نظر من اين كار يك نوع اشكار سازي متعارف است چون از پشت دوربين هلال را مي ديدم حال اگر عكسي از اسمان بگيرم وبعد هلال را از ان عكس با پردازش بيرون بياورم يك كار غيرمتعارف اما تخصصي انجام داده ام كه حجت شرعي ندارد چون من باچشم خودم انرا نديده ام براي همين است كه علما ي مذهبي ودانشمندان هلالي انرا نمي پذيرند .

همين هلال رمضان گذشته را در نظر بگيريد كاري كه جناب احمديان و جناب ثامني كردند چقدر زيبا بود ، اينطور كه من شنيده ام اقاي احمديان به زحمت و سختي از تلسكوپ خود هلال را ديده اند يا شايد هم نديدند من به درستي نمي دانم ، اما با پردازشي كه كرده اند عكسي بسيار زيبايي ظاهر شده در صورتي كه خود جناب عالي همين هلال را با دوربين دوچشمي رويت كرده ايد حال خود بگوييد يكي هلال را ديده عكسي ندارد يكي هلالي را به سختي ديده يا اصلا به فرض نديده ولي عكسي به ان واضحي و زيبايي دارد ما بايد كدام را قبول كنيم اولي يا دومي يا هر دو را ؟

اما تا انجا كه يادم هست شما نيز در انموقع پردازش را قبول نداشتيد ،اقاي عباس احمديان را من به خوبي مي شناسم و از دقت كارهايش با خبرم و يك نصفه روز به دقت به حرفايش گوش داده و چند بار هم با هم تلفني صحبت داشته ايم ايشان با پشتكاري كه داشته اند نشان داد كه قابليت كارهاي خوبي را دارد او با تلسكوپ به خوبي و در پردازش عكس به زيبايي عمل مي كند يا اقاي ثامني ايشان نيز از هلال ماه عكس گرفته اند اما پس از پردازش ، اما سی سی دی یک مطلب جدیدی است که باید بیشتر به ان پرداخت.

 اصولا اشکار سازی به وسیله امواج با رویت و عکاسی تفاوت زیادی دارد اين سه حالت كاملا با هم فرق مي كنند ممكن است خيلي ها حتي بين دومي و سومي تفاوتي نگذارند اما قطعا بين رويت و اشكار سازي تفاوت زيادي است ...

 اينجانب همانطور که در سایت گروه غیر حرفه ای نیز عرض کرده ام در 12 نوامبرسال1996 موشک یا فضا پیمایی که به فضا پرتاب شده بود در خارج از جو در تاریکی توانست 3 نقطه نورانی ازماه را به ثبت برساند انهم حدود 2 ساعت پس از مقارنه !.

 در ان موقع جدایی زاویه ای ماه از خورشید 3 درجه و 23 دقیقه قوسی و فاز ماه 11 صدم درصد بود شما می دانید که در لحظه مقارنه فاز ماه می تواند بین صفر تا حدود 25 صدم درصد تغییرات داشته باشد همانطور که جدایی زاویه ای ماه نيزمی تواند از صفر تا حدود 5 درجه تغییركند .

 باید قبول داشت که این سه نقطه نورانی هرگز در بهترین شرایط ممکن از دید ناظر زمینی با قویترین ابزار نیز قابل مشاهده نبودند اما اگر در ان موقع سی سی دی وجود داشت ! قطعا اقای مارتین یا هر کس دیگری که با سی سی دی کار کرده انرا اشکار می ساخت ، اما نمی توانست انرا رويت كند، ضمن اينكه كاري كه اقاي مارتين انجام داده شروع يك تحول در امر اشكار سازي است همانطور كه مي دانيم اشكار سازي با سي سي دي تفاوت بسيار زيادي با رويت دارد شما از طريق امواج ماه مي توانيد در زمان مقارنه كمترين اثري كه با كمترين جدايي زاويه اي ماه از خورشيد بوجود مي ايد مرِِيي كنيد در واقع فيلتري كه در عكس اقاي مارتين ديده مي شود همه كارها را انجام مي دهد اشكار كردن نور مادون قرمز، در صورتي كه رويت با چشم يا دوربين رويت نور مرئي است نه امواج غير مرئي بهتر است .

مثالي بزنم دوربين هاي نظامي ديد در شب نيز تقريبا همين كار را مي كند ، شما بوسيله اين دوربين مي توانيد دشمن را ببينيد در صورتي كه اگر اين دوربين را نداشته باشيد در تاريكي مطلق به هيچ وجهي چيزي ديده نمي شود اما اگر يك كبريت روشن كنيد ان فرد جلوي ديدگان ماست در اينجاست كه فرق امواج مرئي و غير مرئي مشخص مي شود اقاي مارتين با انهمه وسيله كار خارق العاده اي انجام نداده هنر در رويت اجسام با چشم در درجه اول ودر درجه دوم با ابزاري است كه جسم را بزركتر از انچه هست نشان مي دهند مثل دوربين يا تلسكوپ.

مرقوم فرموديد :  مشخص شد که در بین پارامترهای مختلف هلال ماه ، کدام پارامترها از نظر علمی و رکوردگیری حائز اهمیت بیشتری نسبت به سایر پارامترها هستند.

مستحضريد من سالهاست هلال ماه و بهتر بگويم هر روز اگر هوا خوب باشد ماه را حتي در ساعت پاياني شب يا در روز رصد مي كنم اين كار را نيز امروز شروع نكرده ام حدود 18 سال پيش با يك دوربين 35*7 با توجه به امكانات اين دوربين هلال در روز زيادي را ديده ام و هم اكنون نيز مي بينم اما چون دوربين قوي ندارم از رصد هلال هاي بحراني محرومم اما خوب ميدانم كدام هلالها بهتر رويت مي شوند و ارزش كدام رصد بيشتر است وباز ميدانم در دنيا افرادي هستند كه مي دانند چرا بايد سن هلال را ملاك اول رويت قرار داد و اينجانب نيز همين را قبول دارم نه به خاطر ايكه نفر اولم بلكه اين يك قاعده كلي است كه نه من انرا تعريف كرده ام نه شما نه سينات ونه هيچ كس ديگر اين يك قاعده منطقي – اصولي – و علمي است كه با گذشت تاريخ علي رغم اشاره شما هرگز دستخوش تغييرات نخواهد شد چون سن هلال از لحظه شروع مقارنه است ( كه البته ان مقارنه اي كه در دنيا مرسوم است نه مقارنه مورد ادعاي اقاي اوده و استم و شايد اندك افرادي كه ندانسته و غير علمي انرا پذيرفته اند ) تا زماني كه ماه در افق رويت شود اين تعريفي غير قابل تغيير در باره سن هلال ماه است چه من ركوردار باشم چه نباشم، چه اين ركورد متعلق به شما يا هر كس ديگري باشد.

مرقوم فرموده ايد : این رصد و رصدهای قبلی آقای مارتین ، حد نظری آندره دانژان را به چالش جدی کشیده است و شاید مناسب باشد اگر از این پس بگوییم " حد دانژان ، حد رویت پذیری هلال با ابزار است و نه حد شکل گیری هلال ". از سوی دیگر ، آشکار سازی هلال ماه در جدائی زاویه ای نزدیک به 5 درجه ، بازخوانی گزارشهای رویت هلال در جدائی کمتر از 7 درجه را ضروری میسازد. البته پرواضح است که رسیدن به جوابی مطمئن در زمینه حد دانژان ( با تعریف جدیدی که عرض شد ) ، مستلزم داشتن گزارشهای رصدی بیشتری است.

جناب مهراني دقت كنيم حد نظريه دانژون تجربي است نه تقريبي ، ببينيد اندازه حد تجربي دانژون مقداركشيدگي زاويه اي ماه است براي ناظر زميني ( 7 درجه ) نه براي موشك و فضا پيمايي كه به خارج از جو پرتاب شده كه البته در سطور بالا به ان اشاره كردم ، دقت كنيم براي سطح زمين زماني كه ماه در نزديگي افق قرار دارد نه حتي در سمت الراس ، و اتفاقا كاري كه دوربين موشك در سال 1966 و اقاي مارتين در اين يكي دوسال كردند دقيقا دقت عمل حد دانژون را مي رساند ومن بيشتر به اين تجربه مي رسم كه شايد در 7 درجه نيز نتوان هلال ماه را ديد جه رسد به كمتر از ان، ضمن اينكه در خارج ازجو پس ازگذشت 2 ساعت از مقارنه هلال ماه با جدايي كمي بيشتر از 3 درجه به صورت 3 نقطه كه يكي از انها پر نور بوده ديده شده حال اگر همان وقت از زمين با ابزار ماه را مي ديديم ايا اثري از ماه ديده مي شد ؟ قطعا جواب منفي است ، وقتي اقاي مارتين در فاصله اي دور تر از افق كه لايه جو بسيار رقيق تر است هلال را با جدايي حدود 4 درجه اشكار مي كند ايا نبايد حد دانژون را پذيرفت و به او افرين گفت ، نوري كه بيش از 350000 كيلومتر را طي كرده از لايه هاي ضخيم جو در افق عبور و به چشم ما ميرسد با نوري كه در فاصله اي بيش از افق از لايه نازكتري عبور كرده و در نهايت با نوري كه در خارج از جو از ماه ميبينيم فرقي ندارد ؟ اگر كسي امد و نظريه اي داد منوط به اينكه در سمت الراس با فلان جدايي زاويه اي مي توان هلال را ديد ديگر به دانژون ارتباطي ندارد چون وارد مقوله و بحث ديگري مي شويم همان طور كه كسي امد و با 8 ساعت سن هلال را با تلسكوپ در روز ديد در انجا نيز سن هلال فرق مي كند او در مكاني هلال را ديده كه كاملا با سطح افق تفاوت بنيادين دارد كما اينكه تفاوتهايي نيز بين رويت هلال صبحگاهي و شامگاهي وجود دارد، اينها مطالبي است كه نه يك شبه به ان رسيده ايم و نه مي توانيم يك شبه انرا تغيير دهيم .

فرموديد:  دور از ذهن نیست اگر تصور کنیم ، در صورت فقدان آن ابر زیبا ، ایشان قادر بود هلال ماه را در زمان مقارنه نیز آشکار نماید. حال با این تصور که آقای مارتین میتوانسته در لحظه مقارنه از هلال عکس بگیرد ، این پرسش مطرح میشود که آیا رکورد سن هلال کماکان ارزش قبلی خود را دارد؟ وقتی به سن صفر میرسیم ، سن هلال پیر و هلال جوان چه معنایی دارد؟ رکورد وداع تا دیدار چه اندازه است؟ چه تفاوتی بین سن مثبت و یا منفی هلال وجود دارد و اصولا" ، آیا تفاوتی هست؟

قطعا بدانيد كه با سي سي دي مي توان در لحظه مقارنه اثاري از هلال ماه را اشكار ساخت و اگر ان تكه ابر زيبا نيز وجود نداشت اقاي مارتين سن ماه ! با سي سي دي را صفر مي كرد و اين خود نيز ازبركات وجود تكنولوژي در عصر جديد است ، اما همانطور كه گفتم سن هلال يك تعريف عملي و علمي است براي رويت چشم انسان ، به نظر مي رسد ما دو مقوله كاملا متفاوت را با هم مخلوط كرده ايم و اگر همينطور ادامه دهيم در اينده نه چندان دور براي جداسازي اين واژه ها بايد تلاش بسيار زيادي كرد، و من معتقدم از همين امروز منطقي – علمي – بدون هيچ واهمه اي بايد اعلام كنيم تشريك مساعي با بزرگان اين رشته كه سالاست در اين زمينه كار مي كنند مي تواند به ما كمك كند تا هر موضوعي را در جاي خودش و البته تفكيك و مجزا به بررسي ان بپردازيم مخلوط كردن مباحثي كه با هم همخواني ندارند جز سردرگمي حاصلي ببار نخواهد.

فرموده ايد: این رصد ثابت میکند که هر چند رکورد سن هلال از یک ارزش تاریخی برخوردار است ( که البته باید در نظر داشت ارزشهای تاریخی در طول تاریخ ممکن است دستخوش تغییرات زیادی شوند ) ، اما ارزش علمی پارامترهایی نظیر جدائی زاویه ای و ضخامت بخش میانی هلال ، به مراتب بالاتر از سن هلال است.

همانطور كه گفتم اصل و معناي سن هلال در طول تاريخ دستخوش تغيير نخواهد شد چون يك تعريف مهم اما ساده اي دارد اما در مورد ارزش جدايي زاويه اي و ضخامت مياني هلال ، ايا بهتر نيست شما نيز با مراكز بين المللي تبادل نظر كنيد شايد انها با نظر شما موافق باشند چون تا انجا كه من مطلع شدم انها فقط به سن هلال شامگاهي و بعد به جدايي زاويه اي بيشترين بها را مي دهند ( رجوع شود به 4 مقاله اسكاي اند تلسكوپ سال 2004 تا 2008 ) حتي رصد و ركورد هلال در روز – رصد در هواپيما – و هلال صبحگاهي را غير متعارف مي دانند ، شما مي توانيد ايميلي به اقاي سينات بزنيد و دليلي را كه ايشان وافراد قبل از ايشان كه متصدي اين امور بودند را بپرسيد و حتي مي توان با اقايان داگت – ويونگر – شفر – و غيره مشورت كرد و علت را جويا شد كه چرا هيچ سخني از اشكار سازي با سي سي دي نيست ، حتي اقاي اوده كه من با ايشان بر سر موضوعاتي اختلاف نظر دارم در مورد سي سي دي گفته كه ملاك قبول براي رويت نيست چه رصد به سن هلال – جدايي زاويه اي – ضخامت مياني و غيره ...

فرموده ايد:  رویت هلال و مبانی نظری آن ، دستخوش تغییرات اساسی شده است. رصدگران ایرانی اگر میخواهند کماکان در عرصه بین المللی این رشته از نجوم خوش بدرخشند ، میبایست خود را با این تغییرات هماهنگ نمایند.

من هنوز متوجه اين تغييرات اساسي كه فرموده ايد نشده ام مگر اتفاق تازه اي افتاده كه ما خبر نداريم ، قطعا رصدگران عزيز ايراني مي خواهند مثل هميشه در دنيا بدرخشند اما هيچ نيازي نيست كه خودشان را با تغييراتي كه شما فرموديد هماهنگ كنند مگر رصد هلال ماه يك علاقه شخصي نيست مگر مي توان به صرف يك برداشت به نظر من بدون ارتباط با رويت هلال ماه خودشان را با مسائلي هماهنگ كنند كه ارتباطي با رويت هلال ماه ندارد چون رصد گران ايراني همگي با تلسكوپ و دوربين و با كمترين امكانات توانسته اند جوانترين هلالها و كمترين جدايي زاويه اي را در جهان نصيب خود كنند و بعيد مي دانم من و امثال من كه در اين مملكت كم هم نيستنداجازه دهند كاري كه اقاي مارتين انجام داده اما ارتباطي به رويت با چشم مسلح وغير مسلح ندارد كوچكترين خللي در برنامه هاي پيش روي انها داشته باشد .

در خاتمه اگر مصدع اوقات شريف جناب عالي و دوستا ن شدم عذر خواهي مي كنم همه مي دانيد در اين چند سال به هيچ وجهي وارد اين مباحث نمي شدم و بنا دارم باز شنونده باشم اما چون ارتباطي بين حوادث اتفاق افتاده با هلال ماه نديدم به ناچار چند كلمه اي نيز با دوست و استاد محترم جناب اقاي مهراني در ميان گذاشتم .

به اميد موفقيت روز افزون رصدگران پر تلاش ايراني در تمامي صحنه هاي بين المللي.

با احترام سيد محسن قاضي ميرسعيد.

 

;

استفاده از مطالب فقط برای مقاصد غیرتجاری و با ذکر منبع بلامانع است. کلیه حقوق این سایت متعلق به تیم برنامه نویسی آویسا می‌باشد .