پــایــگــــــاه اطــــلاع رســـــانـــی هــــلال مـــــاه

www.Helalemah.ir

امروز : یکشنبه مورخ 2 آبان 1400 هجری شمسی ، مطابق با 17 ربیع الاول 1443 هجری قمری ، مطابق با 24 اکتبر 2021 میلادی

در انتظار هلال هاي رمضان و شوال

روز های مبارک ماه رجب سپری شد ، ایام شعبان در حال گذر است و ماه پر خیر و برکت رمضان در راه. از یکی از رصدگران هلال شنیدم که می گفت هلال های قمری با شروع رجب رنگ و بویی دیگر می گیرند و حس مقدسی را به جویندگان هلال منتقل می کنند. ویژگی های منحصر به فرد دو هلال شامگاهی آتی جذابیت فعالیت های راصدین را دوچندان نموده است، شاید برخی از آنها از ماه ها پیش و حتی از چند سال پیش منتظر رمضان و شوال 1427هستند.

برخی از ویژگی های این دو هلال به شرح زیر است:

1- اهمیت علمی ویژه هر دو هلال ، علاوه بر اهمیت مذهبی آن  ؛ امسال بر خلاف سالهای گذشته هم رمضان و هم شوال هر دو از نظر علمی جذاب هستند. در سال 1425 رمضان یک هلال غیر بحرانی ولی شوال هلالی بحرانی و جذاب بوده است. سال گذشته (1426) رمضان المبارک بحرانی و شوال المکرم غیر بحرانی بود. امسال رمضان و شوال هر دو علاوه بر اهمیت ویژه مذهبی از لحاظ علمی نیز بسیار حائز اهمیت می باشند.

2- ویژگی های خاص این دو هلال  ؛ این دو هلال با قرار گرفتن در عرض دایرة البروجی جنوبی ویژگی های خاصی دارند.از جمله سن ، فاز ، اختلاف سمت و جدایی زیاد  و ارتفاع کم. به عبارت دیگر قرار گرفتن این دو هلال در عرض دایرة البروجی جنوبی سبب شده که جدایی زاویه ای ماه و خورشید  بیشتر از جنس اختلاف سمت باشد و کمتر از جنس اختلاف ارتفاع. به بیان ساده تر ماه و خورشید بیشتر به صورت افقی از هم فاصله می گیرند تا به صورت عمودی. این پدیده  باعث شده که هلال شوال 1427 در یک رکورد کم سابقه در پهنه ایران ، پس از گذشت حدود 32.5 ساعت از مقارنه  (سن جوانترین هلال رویت شده در جهان 11ساعت و 40 دقیقه می باشد ) و داشتن جدایی زاویه ای در حدود 15 درجه (رکورد جدایی حدود7.5 درجه است)و فازی در حدود 1.8 %  تنها حدود 4 درجه نسبت به خورشید ارتفاع بگیرد! و به دلیل این اختلاف ارتفاع کم ، هلالی جذاب و بحرانی تلقی شود. هلالی که طبق معیار یالوپ در روز اول آبان 85 در یک سوم شمالی ایران حتی با قوی ترین ابزار ها نیز غیر قابل رویت می باشد.

3- شباهت زیاد هلال رمضان 1427 به هلال رمضان 1428  و  نیز شباهت زیاد  شوال1427 به شوال1428 ؛  بدیهی است که انجام دو برنامه رصدی  دقیق برای هلال های رمضان و شوال در سال 1427 ،  می توان تصور بهتری از چگونگی وضعیت رویت پذیری  هلال های رمضان و شوال در سال 1428 به دست آورد ؛ به عبارت دیگر رمضان و شوال 1427 را میتوان کلید حل معمای رویت پذیزی رمضان و شوال 1428 دانست.

4-  نقش برجسته هلال های رمضان و شوال 1427 در اصلاح معیارهای جهانی رویت هلال ؛ رصد هلال های بحرانی در سال های گذشته به خصوص یک سال اخیر نشان داده که برخی معیار های معتبر جهانی نیاز به اصلاح دارند. رویت چندین هلال مختلف در رصدگاه هایی که چند صد کیلومتر با آخرین خطوط معیارهای فوق فاصله داشتند ، ضرورت اصلاح این معیار ها را اثبات می کند. رویت هلال های رمضان 1426 ، ذیقعده 1426، صفر1427که از دستاوردهای رصدگران عزیزایرانی  بود ، افق های جدیدی را در پیشبینی وضعیت رویت پذیزی هلال های بحرانی رویاروی ما گذاشته است. اجرای یرنامه های رصدی ، با برنامه ریزی دقیق و یافتن رصدگاه های ایده آل در مورد این دو هلال (به خصوص رمضان) گامی دیگر در تکمیل دستاوردهای ارزشمند گذشته و اصلاح معیار های جهانی خواهد بود.

 

  در انتظار رمضان : 

                                       

در روز جمعه 11 آذر1384 هلال ذیقعده 1426 در چند بخش استان اصفهان رویت گردید. رصدگاه هایی که حدود 600 کیلومتر با آخرین خطوط معیار یالوپ فاصله داشتند.پارامترq هلال ذیقعده برای شهر اصفهان-0.309 بود. این هلال در شمال غربی استان اصفهان در افقی ایده آل لحظاتی پس از غروب خورشید با دوربین های متوسط(80*15 و 70*15) رویت گردید. پارامتر q برای این هلال -0.311، غروب محاسباتی خورشید در این رصدگاه 17:01:40 و زمان اولین رویت 17:05:40 بود. رویت چنین هلالی در آن شرایط تا حدودی غافلگیر کننده بود. در این رصد دوربین 50*7 در اختیار رصدگران نبود ؛ ولی رویت این هلال با 50*7 اصلا بعید به نظر نمی رسید. رصدگران اصفهانی که این هلال را با شرایط فوق رویت نمودند تا حدودی در مورد رویت هلال رمضان 1427 خوش بین هستند.

  شباهت هلال فوق با هلال های رمضان و شوال 1427 ما را در پیش بینی وضعیت رویت پذیری این دو هلال یاری خواهد رساند.

در نقشه فوق که مربوط هلال رمضان 1427 می باشد، خط قرمز،

 q=-0.309  را  نشان میدهد. بندر عباس  نزدیکترین مرکز استان به این خط می باشد که حدود 200 کیلومتر با خط قرمز فاصله دارد.شهر اصفهان نیز این بار، در نخستین روز فصل خزان ، پذیرای هلالی جذاب با q=-0.427  خواهد بود .

 در جدول زیر رمضان1427 و ذیقعده1426با هم مقایسه شده اند .(محاسبات برای شهر اصفهان انجام شده است) یکی از بارزترین تفاوتهای این دو هلال این است که ذیقعده نزدیک به حضیض و رمضان در اوج می باشد. لذا عامل فاصله ماه تا زمین سبب شده که رمضان با وجود اینکه حدود 4 ساعت از ذیقعده مسن تر است ، نتواند بیشتر از ذیقعده  از خورشید ارتفاع بگیرد.

هلال

سن

فاصله

رمضان1427

22h26min

371010 km

 

ذیقعده1426

26h44min

405878km

 

لذا به نظر می رسد این فرصت مناسبی است که بتوان نقش عامل فاصله را در رویت پذیری هلال بررسی کرد و نتایج دقیق حاصل از رصد رمضان 1427 و مقایسه داده ها با ذیقغده 1426 ما را در پاسخگویی به سوالات زیر راهنمایی خواهد نمود.

 قرار گرفتن هلال در اوج یا حضیض تا چه حد بر رویت پذیری هلال موثر است؟

 آیا با وجود فاز بالای این هلال ها( بیش از 1 درصد) عامل فاصله می تواند نقش محسوسی در رویت  آنها داشته باشد؟

با توجه به مطالب گفته شده و فاز زیاد هلال رمضان،  رصدگران اصفهانی رویت هلال رمضان را با ابزار های قوی در این استان تایید میکنند؛ گویا بار دیگر قرار است معیار یالوپ محک بخورد .استان اصفهان با قرار گرفتن در مرکز کشور و با گستردگی زیاد در طول جغرافیایی و برخورداری از مناطق کوهستانی و کویری زیاد و آب و هوای متنوع بار دیگر میزبان گروه های رصدی و جویندگان هلال ماه نو خواهد بود. امیدواریم افقی بی ابر و غبار رصدگران را در این مهم یاری کند.

 

  شوال 1427 ، هلالی نادر:

همان طور که قبلا هم به آن اشاره شد هلال شوال 1427 رفتار عجیبی دارد و با قرار گرفتن در عرض دایرة البروجی جنوبی پا به سن میگذارد در حالی که هنوز هلالی بحرانی می باشد و همان گونه که گفته شد، طبق معیار یالوپ در روز اول آبان 85 در یک سوم شمالی ایران حتی با قوی ترین ابزار ها نیز غیر قابل رویت می باشد. گویا شوال نمی تواند دوری افق را تحمل کند و پس از گذشت بیش از 32 ساعت از تولد خود به علت  انس زیادی که با افق دارد ، تنها 4 درجه از آن ارتفاع می گیرد(محاسبات مربوط به لحظه غروب خورشید است) .  نتایج حاصل از رصد هلال ذیقعده و فاز بسیار بالای این هلال (حدود1.8 درصد) سبب شده که بسیاری از صاحبنظران رویت این هلال را در روز اول آبان 85 با ابزار های ضعیف در نیمه جنوبی کشور و با ابزارهای متوسط در نیمه شمالی تایید و حتی برخی از آنها شهر های جنوبی ایران را برای محک زدن رویت این هلال با چشم غیر مسلح مناسب بدانند. لذا به نظر می رسد اقدام به استهلال در روز و یا لحظاتی قبل از غروب خورشید با ابزاری مناسب از فعالیت جذاب خواهد بود.

در برخی از مناطق دنیا هلال آنقدر با افق مانوس است که پس گذشت چند روز از تولد هلال و داشتن فازی بیش از 30% ، هلال هنگام غروب خورشید کمتر از 4 درجه از افق ارتفاع می گیرد!!! در حالی که در نیمروز هلال به ارتفاع مناسبی (بیش از 30 درجه) میرسد. گزارش ارسالی آقای شهاب تیموری منش رصدگر هلال انجمن اختروش ایران از استکهلم (عرض 59 شمالی) حاکی از آن بود که وی هلال شعبان را در هنگام غروب خورشید تا روز 31 آگوست یعنی تقریبا یک هفته پس از مقارنه  ندیده است. در حالی که این هلال در نیمروز 26 آگوست تمام شرایط لازم برای رویت در روز با چشم غیر مسلح را دارا می باشد. بنابر این می توان تصور نمود که در آن عرض های جغرافیایی، رویت در روز جایگزین خوبی برای رویت هلال شامگاهی خواهد بود.

(مقایسه پارامتر های چند هلال ؛ این محاسبات برای شهر اصفهان می باشد)

هلال

فاز

اختلاف ارتفاع(درجه)

اختلاف سمت(درجه)

  جدایی(درجه)    سن    فاصله

q

رمضان1426

% 1.36

        5.272       

-11.646

12.956

27h46min

392301km

-0.244

ذیقعده1426

%1.31

4.145

-11.915

12.745

22h26min 371010km

-0.309

رمضان1427

%1.12

4.100

-10.887

11.774

26h44min 405878km

-0.427

شوال 1427

%1.85

4.300

-14.565

15.297

32h38min

400277km

-0.246

  در پایان فرارسیدن ماه مبارک رمضان را به رصدگران و اساتید رویت هلال تبریک گفته ، ضمن التماس دعا از شما برایتان آرزوی موفقیت می کنم.

محمد سلطان الکتابی، سرپرست گروه رویت هلال انجمن اختروش ایران- مسئول هماهنگی ستاد استهلال استان اصفهان

;

استفاده از مطالب فقط برای مقاصد غیرتجاری و با ذکر منبع بلامانع است. کلیه حقوق این سایت متعلق به تیم برنامه نویسی آویسا می‌باشد .