پــایــگــــــاه اطــــلاع رســـــانـــی هــــلال مـــــاه

www.Helalemah.ir

امروز : یکشنبه مورخ 25 مهر 1400 هجری شمسی ، مطابق با 10 ربیع الاول 1443 هجری قمری ، مطابق با 17 اکتبر 2021 میلادی

آشنایی با سیستم های مختصات سماوی (قسمت دوم)

 

 
با سلام خدمت رصدگران محترم

در مقدمه ي قسمت قبل به لزوم استفاده از دستگاههاي مختصات نجومي اشاره شد. در اين قسمت قبل از آن که وارد جزييات شويم اجازه دهيد تا با برخي از تعاريف آشنا شويم.
کره ي سماوي :
کره ي سماوي کره اي است فرضي به شعاع بي نهايت با مرکزيت زمين، خورشيد و يا مکاني دلخواه . اگر مرکز کره ي سماوي را زمين در نظر بگيريم دستگاه را زمين مرکزي، اگر خورشيد را مرکز کره ي سماوي در نظر بگيريم دستگاه را خورشيد مرکزي و چنانچه مرکز آن مکان دلخواه در نظر گرفته شود به چنين دستگاهي مکان مرکزي گفته مي شود. دوستان توجه داشته باشند که وقتي سخن از مکان دلخواهي زده مي شود منظورمان هر محلي به جز زمين يا خورشيد است. به عنوان مثال مي توان يکي از سياره هاي سامانه ي خورشيدي را مرکز کره ي سماوي در نظر بگيريم. از آنجاييکه اجرام سماوی از ما فاصله های زيادی دارند تصور می کنيم همه ی آن اجرام روی کره ی سماوی قرار گرفته اند.
دايره ي عظيمه :
به دايره اي گفته شده که کره  ی سماوي را قطع کرده و از مرکز کره نيز مي گذرد.(به عنوان مثال استواي سماوي و يا دايره ي افق ناظر دايره ي عظيمه مي باشند.) در حقيقت آشنايي با اين نوع دايره به دليل آن است که بسياري از فرمول هاي هندسه نااقليدسي سطح کره براي مثلث کروي قابل استفاده مي باشد که اظلاع اين نوع مثلث بخش هايي از دواير عظيمه مي باشند.
دايره ي صغيره:
به دايره اي گفته شده که کره سماوي را قطع کرده ولي مرکز کره ي سماوي را شامل نشود.
قطب شمال و قطب جنوب سماوي :
اگر کره ي زمين را در مرکز کره ي سماوي در نظر گرفته و محور چرخشي آن را از دو طرف امتداد دهيم کره ي سماوي را در دو نقطه قطب شمال سماوي و قطب جنوب سماوي قطع ميکند.
محور عالم:
به خطي که از نقاط قطب شمال سماوي و قطب جنوب سماوي عبور مي کند محور عالم مي گويند.
استواي سماوي: 
کره ي زمين را در مرکز کره ي سماوي در نظر بگيريد ، چنانچه صفحه ي استواي کره زمين را از همه طرف ادامه دهيم کره ي سماوي را در دايره ي عظيمه اي قطع کرده که به آن استواي سماوي گفته مي شود. استواي سماوي، کره ي زمين را به دو نيم کره ي شمال و جنوب سماوي تقسيم مي کند.
 
دايره البروج :
به تصوير نگاه کنيد، وقتی کره ی زمين در مرکز کره ی سماوی در نظر گرفته شود خورشيد نيز مانند ديگر اجرام سماوی روی کره ی سماوی قرار می گيرد. اگر به مدت يک سال هر روز در ساعت مشخص و يکسانی جای خورشيد روی کره ی سماوی علامت گذاری شود پس از يکسال دايره ای عظيمه ايجاد شده که به آن دايره البروج گفته می شود. بنابراين دايره البروج مسير ظاهری ساليانه ی خورشيد روی کره ی سماوی و طی يکسال است. اين دايره با استوای سماوی زاويه ی 5/23 درجه می سازد.
 
احمدرضا کريمي
 

;

استفاده از مطالب فقط برای مقاصد غیرتجاری و با ذکر منبع بلامانع است. کلیه حقوق این سایت متعلق به تیم برنامه نویسی آویسا می‌باشد .